مقايسه تركيب‌هاي فيتوشيميايي و فعاليت آنتي‌اكسيداني هفت گونه پونه‌سا كشت شده در مشهد

در پژوهش حاضر تركيب‌هاي فيتوشيميايي و فعاليت آنتي‌اكسيداني هفت گونه پونه‌سا شامل Nepeta teucriifolia subsp. teucriifolia، N. assurgens، N. glomerulosa، N. cataria، N. binaloudensis، N. racemosa var. crassifolia و N. kotschyi كشت شده در هواي آزاد بررسي شد. اين پژوهش در باغ پژوهشي گروه علوم باغباني، دانشكده كشاورزي، دانشگاه فردوسي مشهد در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با 3 تكرار صورت گرفت. محتواي ايريدوئيد كل، فلاونوئيد، فنول‌ كل و فعاليت آنتي‌اكسيداني با استفاده از روش اسپكتروفتومتري اندازه‌گيري شد. تجزيه اسانس با استفاده از دستگاه GC/MS انجام شد. نتيجه‌ها نشان داد در بين گونه‌‌هاي بررسي شده، ميزان فنول كل از دامنه 47/186 تا 25/464 (ميلي‌گرم گاليك‌اسيد در 100 گرم وزن خشك) متغير بود. گونه N. teucriifolia subsp. teucriifolia با مقدار 20/142 و گونه N. glomerulosa با مقدار 08/43 (ميلي‌گرم معادل كوئرستين در 100 گرم وزن خشك گياه) به‌ترتيب بيشترين و كمترين محتواي تركيب‌هاي فلاونوئيدي را داشتند. فعاليت آنتي‌اكسيداني (IC50) در گونه‌هاي بررسي شده از دامنه 117 تا 33/287 (ميكروگرم در هر ميلي‌ليتر عصاره) در روش DPPH و 67/66 تا 09/81 (ميلي‌مول آهن) در روش FRAP به‌دست آمد. بيشترين و كمترين درصد اسانس (74/0 و 06/0 درصد حجمي وزني) به‌ترتيب از گونه‌هاي N. assurgens و N. teucriifolia subsp. teucriifolia به‌دست آمد. براساس نتيجه‌هاي به‌دست آمده از اين پژوهش و براساس تركيب‌هاي اصلي شناسايي شده در اسانس، گونه‌هاي مورد بررسي در سه گروه: گونه‌هاي داراي تركيب‌هاي غالب هومولن و كاريوفيلن (N. teucriifolia subsp. Teucriifolia، N. glomerulosa)، گونه‌هاي داراي تركيب غالب، 8،1 سينئول و ايزومرهاي نپتالاكتون (N. assurgens، N.binaloudensis Jamzad) و گروه آخر شامل N. kotschyi، N. cataria، N. racemosa var.crassifolia، داراي تركيب اصلي نپتالاكتون، تقسيم‌بندي شد.