نظام جانشيني در نهاد مرجعيت تامه شيعه (1266 ـ 1380/1229ـ1340ش)

ميان سال­هاي 1266 ـ 1380/1229ـ1340ش يكي از مهم­ترين ادوار تاريخ نهاد مرجعيت ديني شيعي بود. در اين دوره، مرجعيت ديني شيعه با گذار از تعدد و تكثر پيشين، با عنوان مرجعيت تامه يا عام در يك مرجع تمركز يافت و اكثر مجتهدان ديگر در حكم وكلاي اين مرجع تام قلمداد شدند. مرجع تامه معمولاً از حيث دانش و ديانت و مقبوليّت عام و نيز اقتدار و نفوذ كلام در موقعيتي ممتاز قرار داشت و عملاً در رأس تشكيلات روحانيت شيعه تلقي مي­شد. با اين همه، پس از درگذشت مرجع تامه، ساز و كار جانشيني وي، معمولاً موضوعي مناقشه برانگيز بود. در پژوهش حاضر، چارچوب و چگونگي نظام جانشيني در نهاد مرجعيت تامه بررسي شده­است: پس از درگذشت مرجع كل، جانشين او بر مبناي چه ساز و كاري انتخاب مي­شد؟ بنابر يافته­هاي پژوهش، گرچه براي انتخاب شايسته­ترين جانشين مرجعيت كل معمولاً ضوابط مشخصي وجود داشت، رَويه واحد و ثابتي در پيش گرفته نمي­شد و همين مسأله، مهم­ترين عامل در گسستگي­هاي پديد آمده در نهاد مرجعيت تامه در اين دوره بود.

no abstract