فراتحليل كيفي آراء صاحبنظران طبقۀ اجتماعي در ايران (با تأكيد بر طبقۀ متوسط)

طبقۀ اجتماعي ازجمله مفاهيمي است كه در بين انديشمندان علوم اجتماعي بسيار مناقشه‌برانگيز بوده است. انديشمندان اين حوزه درمورد تعريف طبقه، حوزه و كاربرد آن، ساختار و نظريه هاي مرتبط با آن توافق چنداني ندارند و از منظرهاي مختلف آن را تحليل و بررسي كرده اند. گاهي اين مفهوم از بُعد اقتصادي، گاهي سياسي و گاهي علاوه بر بُعد اقتصادي و سياسي از ابعاد اجتماعي و فرهنگي مورد مطالعه قرار گرفته است. عده اي هم اعتقادي به وجود طبقه ندارند. نوع نگاه انديشمندان به اين مفهوم مي تواند رويه هاي متفاوتي را در زمينۀ مسائل و مفاهيم قشربندي، طبقۀ اجتماعي و طبقۀ متوسط به وجود آورد. اين مقاله با روش فراتحليل به بررسي و مقايسۀ نظرات انديشمندان طبقۀ اجتماعي و طبقۀ متوسط در ايران مي پردازد و نظريه هاي آنان را در زمينه هاي مفهوم و ساختار طبقۀ اجتماعي، ساختار، ويژگي ها، تيپولوژي و كاركردهاي طبقۀ متوسط مورد مقايسه قرار مي دهد. دوره هاي مطالعاتي صاحبنظران درمورد طبقۀ اجتماعي، قبل از قاجار، قاجار، پهلوي و انقلاب اسلامي ايران است. نتايج نشان مي دهد كه به ترتيب بيشترين توافق درمورد مفهوم طبقه به ملاك هاي: 1. شغلي، 2. اقتصادي و شانس هاي مشترك زندگي به يك ميزان، 3. قدرت و مالكيت، و 4. درك شرايط تاريخي مربوط است. همچنين، اين نظريه پردازان در زمينه هاي ساختار طبقه، ويژگي ها، تيپولوژي و كاركرد هاي طبقۀ اجتماعي و طبقۀ متوسط داراي نقاط اشتراك و افتراق هستند.