نقش دين در انقلاب فرهنگي (مطالعه تطبيقي جايگاه دين در انقلاب فرهنگي ايران، چين و روسيه از ديدگاه جامعه‌شناسي ‌تاريخي)‌

با وجود مطالعات زيادي كه در زمينۀ انقلاب‌هاي فرهنگي انجام شده است، مطالعۀ مقايسه‌اي نقش دين در انقلاب ‌فرهنگي ايران، چين و روسيه با توجه به نقش دين كم تر به چشم مي‌خورد. پرسشي كه اين مطالعه در پي پاسخ به آن بوده اين است كه هركدام از انقلاب‌هاي فرهنگي روسيه، چين و ايران با آموزه‌هاي ديني متن جامعه‌اي كه رخ داده‌اند چه نوع ارتباطي داشته‌اند؟ نگارندگان با توجه به شرايط مطالعه به رويكردهاي سكولار و دين ‌انقلابي در انقلاب‌هاي فرهنگي اشاره و تلاش كرده‌اند با استفاده از روش تطبيقي ـ تاريخي بر اساس رخدادهاي انقلاب ‌فرهنگي در سه كشور، اين رويكردها را آزمون كنند. مطالعۀ تاريخي ـ تطبيقي به شكل درون‌سيستمي و بين‌سيستمي صورت گرفته است؛ در سطح درون‌سيستمي به شكل روايتي، روند ارتباط دو پديدۀ تشريح شده و در سطح بين‌سيستمي شاخص‌هاي ديني انقلاب ‌فرهنگي در سه كشور ايران، چين و روسيه با استفاده از روش‌هاي ميل مقايسه شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهند در هر سه مورد نقش دين اهميت دارد، ليكن شاخصه‌هاي ايراني مؤيد منظر آرماني و شاخصه‌هاي روسيه و چين مؤيد منظر ابزاري به نقش دين در انقلاب فرهنگي است. نتايج مقاله ضمن تأييد مدعاي نگارندگان، تفاوت‌ها و شباهت‌هاي سه رخداد مورد مطالعه را تشريح مي‌كند.