كثرت‌انديشي، فساد عقيده يا كمال اخلاقي (بررسي دو رويكرد متقابل در تذكره‌هاي ادبي ايران و هند)

ادبيات فارسي، در طول قرن ها، بستر آرامي براي شكل گيري و بيان انديشۀ ايراني فراهم كرده است. يكي از اين انديشه ها كه در قرون دهم تا دوازدهم هجري، هم زمان با حكومت صفويان در ايران و تيموريان گوركاني در هند، اوج گرفته و باورهايي همچون آزادانديشي، شادخواري و باطني گرايي را گسترش داده، انديشۀ كثرت گرايي يا وسعت مشرب است. اين تفكر با جريان مهاجرت فرهيختگان به هند در دو شاخۀ ايران و هند رشد كرد و در معاني مختلف و گاه متضاد، از طاغي گري و بدمذهبي تا غايت كمالات معنوي و پاك ديني، كاربرد يافت. اين جستار از خلال تبيين اين ديدگاه در تذكره هاي شعري به تفاوت و تمايز آن در اين دو جغرافياي سياسي مي پردازد و نشان مي دهد كه معاني وسعت مشرب در تذكره هاي شعري در ايران و هند چگونه از فضاي سياسي و فرهنگي اين دو اقليم متأثر است.