موقعيت اجتماعي اهل ذمه در حكومت علي(ع) (35 - 40هـ.ق)

در دوره خلافت علي(ع)، رويكرد حكومت در خصوص نحوه تعامل با شهروندان غيرمسلمان-اهل ذمه- تابعي از اصول ديني و ديدگاه هاي هيات حاكم در اين خصوص بود. با توجه به اهميت اين دوره در تعيين شيوه ها و مواضع بعدي جامعه شيعيان در رابطه با جماعات اهل كتاب، اين پرسش اصلي طرح شده كه اهل ذمه در حكومت علوي از چه موقعيت اجتماعي برخوردار بوده و وضعيت آنان چه تفاوتي با ادوار خلفاي پيشين دارد و علي(ع) به عنوان بنيانگذار رويه هاي حكمراني مطلوب در جامعه شيعي در حكومت خويش با آنان چگونه رفتار كرده است؟ يافته هاي اين پژوهش كه مبتني بر روش توصيفي-تحليلي است نشان مي دهد اهل ذمه در اين دوره، نسبت به دوران خلفاي راشدين از آزادي هاي اجتماعي و مذهبي بيشتري برخوردار و مراسم هاي ديني و مذهبي خود را آزادانه اجرا و محدوديتي در اين زمينه نداشتند. افزون بر اين دولت علوي به مطالبات و حقوق اجتماعي آنان رسيدگي ميكرده و اهل ذمه به مانند مسلمانان از وضعيت و منزلت مطلوب اجتماعي برخوردار بوده اند و تنها محدوديت اجتماعي، عدم به كارگيري آنان در ادارۀ امور مسلمين بود و اتخاذ چنين تصميمات و سياستي از سوي علي(ع) مبتني بر آموزه هاي قرآني و تاسي از عمل به سيره نبوي بوده است.