تأملي بر بازشناسي جايگاه دانشگاه فني و حرفه‌اي در نظام آموزش‌هاي عالي مهارتي در ايران

آموزش­هاي عالي فني و حرفه­اي ازجملۀ ابزارهاي توسعه صنعتي و به‌تبع آن توانمندسازي اقتصادي است. اين نوع آموزش­ها با توجه به ماهيت منعطفِ منتج از ساختارهاي اجتماعي ـ اقتصادي، تأثير ويژه­اي در ظرفيت­سازي براي ايجاد اشتغال و كارآفريني در بازار كار دارد. لكن تبلور ظرفيت فوق در چرخه اقتصادي كشور ما به دلايل مختلف ازجمله فقدان مدل توسعه مستقل، تعدد مراكز تصميم­گير، عدم توجه وافي به نيازهاي واقعي بستر جامعه، تقاضا محور نبودن هم­راستا با بازار هدف و... با افتراق معناداري از مفاهيم مورد انتظار و نيازهاي كاربردي، عموماً با اقتضائات بخش­هاي صنعتي، خدماتي و كشاورزي انطباق ندارد. بر اين مدار در پژوهش پيش­رو باهدف بازافزايي در شيوه­هاي مهارت­آموزي دانشگاه فني و حرفه­اي به­عنوان يكي از عمده­ترين متوليان امر در حوزه آموزش­هاي عالي مهارتي در كشور و سنجش تجربي سطوح آن به­عنوان رويكردي تحليلي به واكاوي روابط ميان تأثيرات عوامل محيطي بر شاخصه­هاي فن­آموزي و كارآفريني آن پرداخته شده است. بر اين اساس پرسش اصلي پژوهش عبارت است ­از: با اتكا به كدام رويكردها و سياست­هاي راهبردي، زمينه ارتقا و بهره­وري مناسب از ظرفيت مهارتي دانشگاه فني و حرفه­اي به­عنوان پيشران آموزش­هاي عالي فني و تربيت حرفه­اي در كشور هم­سو با نيازهاي به­روز جامعه در ارتباط با بازار كار فراهم مي­آيد؟ در اين راستا، روش تحقيق در قدم اول شامل مطالعات اسنادي و كتابخانه­اي با استفاده از شيوه توصيفي پيمايشي بوده كه در بررسي­هاي ميداني با ابزار پرسشنامه و مصاحبه­هاي نيمه­ساختار يافته از جامعه آماري 70 نفري از اساتيد دانشگاه، صاحبان صنايع و كارآفرينان، كنشگران اجتماعي و دانشجويان دانشگاه تكميل و مورد ارزيابي قرار گرفت. بر اساس يافته­ها، آموزش در دانشگاه مفروض با توجه به ماهيت پيدايش و تأسيس آن، داراي الگوي تركيبي بوده و فراگيران ضمن يادگيري مفاهيم و اصول تئوريك، آموزش­هاي عملي و كاربردي را در كارگاه‌ها و آزمايشگاه­هاي مربوط گذرانده سپس وارد چرخه كار در بازار مي­شوند. نتايج پژوهش نشانگر آن است كه با امتزاج راهكارهايي همچون كاربست آموزش دوال در مفهوم كاركردي خود، اصلاح ساختار و سرفصل­هاي دروس، به­روز نمودن محتوا و هدفمند كردن آموزش­ها بر مبناي نيازهاي صنعت و اقتصاد، همگرايي نهادهاي تصميم گير و كيفيت­بخشي آموزش­هاي عملي با سرمايه­گذاري در مبادي آن مي­توان در اصلاح موارد فوق قدم برداشت.