تحليل گفتماني خلافت در منازعات زباني سقيفه

در تاريخ اسلام سقيقه دال مركزي منازعات زباني است كه پيرامون دستگاه خلافت و نظام‌سازي براي تاسيس حكومت اسلامي شكل گرفت. منازعات زباني سقيفه در دو حوزه اقناع و استيلا از صدر اسلام گفتمانهاي متعددي در مورد كيستي خليفه و كارايي او برساختند كه سه الگوي انتصاب الهي، شورا و غلبه را به عنوان تنها بديلهاي ممكن انتخاب خليفه مي‌دانند و به قدرت رسيدن او را به يك تجربه تاريخي سياست‌ورزي اسلامي تبديل نموده‌اند. استدلال حاميان سه گفتمان چه نسبتي با جامعه و واقعيتهاي سياسي صدر اسلام داشت؟ يافته‌ها كه به روش توصيفي، استفاده از منابع كتابخانه‌اي و بكارگيري نظريه تبارشناسي فوكو بدست آمده، نشان مي‌دهد به غير از انتصاب الهي امام علي (ع) كه از زبان اقناع و پذيرش عمومي در روز غدير خم استفاده شد ، دو الگوي شوراي اهل حل و عقد و استيلا حاصل منازعات زباني سقيفه است. حاميان اين دو روش از قدرت شمشير و استدلال زباني براي اقناع و كنترل مخالفان همزمان استفاده نموده و خلافت را از امر الهي و ديني به موضوعي عرفي تبديل كردند. به عبارتي مي‌توان گفت با وفات پيامبر (ص) و حضور انصار و مهاجرين در سقيفه بني‌ساعده، ساختارهاي اقتدارگرا كه بر ذهن و زبان اعراب تازه مسلمان جاري بود توانست استدلالهاي انتخابي ديني اسلام را به كمك زبانِ اقناع و استيلا به حاشيه فرستاده و خلافت را به امري عرفي منهاي مذهب تبديل نمايد

one of the focal turning points in history of Islam is the" saqifah Gathering " in which the successor of prophet Muhammad was elected .Historically there has been three main discourses regarding the choosing of the caliphate which can be traced back to this event .we can examine these in the context of language and Discourse which is inspired by works of French philosopher Michelle Foucault . The question remains as how the advocacy of each three discourses can be associated to early Islamic society language, power structure and internal dynamics? Findings of this study shows that the pre-Islamic values and structures affected the notion of succession and leadership "Khilafah" in Islam and later paved the way to comprehend the notion of "khilafah' in a form of non-religious pattern.