تبارشناسي واژه‌ي «نَفْس» در زبان‌هاي سامي با بررسي كاربردهاي معاني آن در قرآن و عهدين

حضور واژه‌ي «نَفْس» و مشتقاتش در شاخه‌هاي زبان‌ سامي و كاربرد متعددش در قرآن و عهدين، نشان از قدمت و اهميت آن دارد كه پژوهش دربارۀ آن بايسته است. ساختار واژه در شاخه‌هاي شمال شرقي و شمال غربي «ن پ ش» و در شاخه‌هاي جنوبي «ن ف س» است كه نشان از تحول آن در فرايند انتقال از شاخه‌‌‌اي به شاخه‌ي ديگر دارد. پژوهش حاضر با روش تاريخي تطبيقي به تبار‌شناسي اين واژه‌ در زبان‌هاي سامي و بررسي كاربرد مصاديق و معاني آن در قرآن و عهدين و ارائه موارد اشتراك و افتراق آن ، پرداخته‌است. شواهد نشان مي‌دهد كه وجوه اشتراك در ساختار و معنا به مراتب بيشتر از افتراق است. واژه در برخي از شاخه‌ها توسعه‌ي معنايي بيشتري داشته كه اين گسترش در قرآن و عهدين نيز مشهود است. «استراحت كردن» و «حيات» دو معناي مشترك واژه در تمامي شاخه‌ها است و معاني متعدد ديگر از اين دو معنا  گسترش يافته‌اند.  معاني واژه بعد از توسعه‌ي معنايي در تمامي شاخه‌ها بيشتر ناظر بر‌ مسائل ماورائي، چون خداوند، روح و جان است. برخي از واژه پژوهان زبان عربي به ارتباط اين واژه با واژه‌ي «نَفَس» پرداخته‌اند در حالي كه اين موضوع در شاخه‌هاي ديگر زبان سامي وجود ندارد