گونه‌شناسي‌ كتاب صوتي به مثابه هنر شنيداري در عصر رسانه‌هاي نو

كتاب صوتي در ترويج فرهنگ كتابخواني نقشي بسزا دارد و به‌عنوان گونه‌اي كه از تركيب رسانۀ مكتوب و شنيداري پيدا آمده، طي دهه‌هاي گذشته حامل‌هاي رسانه‌اي مختلفي مانند كاست، راديو، لوح فشرده، پادكست، وبگاه اينترنتي، رسانه‌هاي اجتماعي و كارافزار را تجربه كرده است. اين تحولات مباحث نظري و مسائل علمي گوناگوني را دربارۀ اين گونۀ پيوندي موجب شده است كه از آن جمله‌اند: رابطۀ اين نوع شنيداري با نسخۀ مكتوبِ كتاب، استقلال كتاب صوتي، گونه‌شناسي و ابعاد هنري آن در پيوند با قالب‌هاي هنري شنيداري. پژوهش حاضر با طرح مسائل مذكور و با هدف گونه‌شناسي و تبيين وجوه رسانه‌اي و هنري كتاب صوتي بر مبناي نظريۀ «ادبيات صوتي» لودويگ يگر انجام مي‌پذيرد كه بر مبناي آن، كتاب صوتي تبديل يك هويت متني نوشتاري به يك هويت آوايي‌ـ‌ شنيداري و گونه‌اي ادبي‌ـ‌صوتي است. پژوهش با روش اسنادي و تحليل محتواي كيفي انجام شده است. جامعۀ آماري تحقيق سه پلتفرم آوديبله، ساوندكلاود و ايران‌صداست و حجم نمونه به‌صورت هدفمند انتخاب شده است. نتايج حاصل از تحقيق گونه‌هاي كتاب صوتي را بر مبناي قالب توليد، نوع ادبي، حامل رسانه‌اي و گونه‌هاي جديد تقسيم‌بندي مي‌كند. متن شنيداري، كه برايند پيوند گفتار با ديگر عناصر صوتي است، به لحاظ هرمنوتيك از نسخۀ متني متمايز است و در برخي از انواع مانند شعر، قصه و خاطره صرفاً شنيداري توليد مي‌شود و در زمرۀ هنر شنيداري قرار مي‌گيرد. استفاده از ظرفيت كتاب صوتي در حوزۀ آموزش، روزنامه‌نگاري و گردشگري كه در ايران كمتر بدان توجه شده ضروري است.