ظرفيت‌شناسي حاكميت فقيه در انديشه سياسي اهل سنت

Exploring the Capacity of the Rule of Jurisprudent in in Sunni Political Thought

يافتن مشابهت‌ها و نقاط همگون اوصاف و شرايط حاكم در نظام سياسي اهل سنت و ولايت‌فقيه در انديشه شيعي مهم‌ترين دغدغه اين مقاله است. نگارنده اذعان دارد، مباني مشروعيت ولايت‌فقيه، بنا بر مشهور، نصب الهي است و خليفه سني بر مبناي انتخاب مردمي الهي منعقد مي‌گردد؛ با اين توصيف، معتقد است در مرحله تحقق عملي ولايت‌فقيه، اوصاف و شرايطي حاكم است كه در انديشه سني همان ويژگي‌ها را براي خليفه مطلوب مسلمين برشمرده‌اند. تأكيد اهل سنت بر جانشيني از پيامبر، ضرورت تبعيت از وي، اجتهاد حاكم و اجراي شريعت، اوصافي است كه مبناي مشروعيت حكومت ولايت‌فقيه در انديشه شيعي است؛ لذا براي ارائه يك الگوي ديني از حاكم به جهان سني كافي است اوصاف و شرايطي را كه در كلام بزرگان اهل سنت بيان‌شده را مروري دوباره كرد؛ با نگاهي دقيق به اين اوصاف و شرايط مي‌توان دريافت كه اوصاف حاكم ديني سني با اجتهاد، عدالت و مديريت در نظريه ولايت‌فقيه همپوشاني دارد؛ لذا بررسي تطبيقي ولايت‌فقيه با صفات حاكمِ مطلوب در انديشه سني مي‌تواند مورد تحليل قرار گيرد

Finding the similarities and qualifications of the ruler and between the political structure of Sunni Islam and velayat-e faqih (rule of jurisprudence) in Shia Islam is the main concern of this research. The principles of the legitimacy of the rule of jurisprudent (velayat-e faqih), according to majority of religious scholars are divine, while the Sunni caliph’s legitimacy is popular-divine. By studying velayat-e faqih one understands that the conditions for practical establishment of the rule of jurisprudent in Shia Islam are almost the same as those for a Sunni Caliph. Sunnis' emphasis on succession to the Prophet, necessity of obeying him, implementation of Sharia and ijtihad (individual inference) as a necessary qualification of the ruler are are the same as the bases for velayet-e faqih in Shia Islam. To present a religious model of a ruler to the Sunni world, it suffices to review the conditions and qualifications mentioned by great Sunni theologians. A closer look at these conditions and qualifications would reveal that a Sunni ruler needs to have ejtihad (power of individual inference from the text), justice, and management capability which all overlap with the conditions of velayat-e faqih. Therefore, the qualifications of velayt-e faqih can be comparative studied with the conditions and qualifications of an ideal ruler in Sunni.