روابط بينامتني در «استقبال» با تكيه بر نمونه‌هايي از اشعار شاعران سبك عراقي

زمينه و هدف: استقبال يعني بهره گيري از يك شعر سرمشق كه از نظر شاعر استقبال كننده فرم و شكل و طرحي كامل دارد و در ميان مردمان جايگاهي يافته است. شاعر ميكوشد با اعمال برخي تغييرات طرحي نو در آن افكند و از يادآوري شعر استقبال‌شده درجهت القاي بيشتر مفهوم به مخاطب بهره برد. با اين وصف، بهره بردن و وامگيري خصيصۀ عمدۀ استقبال است؛ بهره مندي از موسيقي و ساختاري كه در طول زمان آشنا و پسنديده شده است و واژه‌هايي كه در ميان متن سرمشق خوش نشسته و با ديگر عناصر شعر هماهنگ شده است. اين نوشته تأثيرپذيري شاعران سبك عراقي (براي نمونه عطار، سعدي و حافظ) را از شعر سرمشق (اشعار سنايي، خاقاني و سلمان كه خود نيز عراقي‌سراست) در سه سطح زباني و بياني و فكري نشان ميدهد و همسو بودن يا نبودن آنها را ميسنجد.روش مطالعه: روش تحقيق در اين مقاله بصورت تحليلي توصيفي استيافته‌ها: شاعراني كه از نظر عقيدتي با كسي همسو و همجهتند، در استقبال از وي، ايده هاي اصلي و افكار را از او وام ميگيرند و از استقبال عناصر اصلي ساختار و موسيقي سرودۀ سرمشق، همچون ديگر عناصر سبكي شعرشان، براي برجسته‌تر ساختن محتواي سخن خود سود ميجويند و بسياري از استقبالها براي طبع‌آزمايي يا قدرتنمايي نيست. نتيجه‌گيري: در مبحث استقبال شعر سرمشق گاه از لحاظ بلاغي چنان تأثيرگذار است كه شاعر وام گيرنده بدنبال محملي تازه براي انديشه و مسئلۀ عاطفي نيست و اگر بدنبال نو كردن معاني باشد و بافت موقعيتي شعر را تغيير دهد، تصوير، موسيقي و ديگر روابط و عناصر شعر را تغيير چنداني نميدهد. شاعر تأويلگري مثل حافظ، در استقبال، ضمن بهره مندي از رابطۀ بينامتنيت، قدمي ديگر درجهت تغيير بافت كلام برميدارد و با تأويلهاي ذهني جلوه اي تازه به شعر ميبخشد.