ارزيابي تشكيل اندوده سطحي و ارتباط آن با شاخص‌هاي كيفيت خاك

اندوده سطحي پديده اي ويژه در بيش‏تر مناطق خشك و نيمه‏خشك با پيامدهاي شديد كشاورزي و محيطي است كه باعث كاهش تخلخل لايه سطحي و نفوذپذيري، و افزايش رواناب و فرسايش خاك مي‏شود. اين پژوهش با هدف ارزيابي تشكيل اندوده سطحي و اثر آن بر شاخص كيفيت خاك انجام شد. در اين تحقيق، 40 نمونه خاك به صورت مركب و از عمق 100 سانتي‏متر در كاربري‏هاي مختلف از هشت استان كشور برداشت شد. مهم‏ترين ويژگي هاي فيزيكي و شيميايي نمونه هاي خاك از جمله شاخص اندوده سطحي، ضريب آبگذري و ضريب هواگذري قبل و بعد از اعمال بارندگي اندازه‏گيري شد. نتايج نشان داد كه به جزء چهار نمونه خاك جنگلي با متوسط كربن آلي حدود 5/5 درصد و شاخص اندوده سطحي حدود يك، تمام نمونه خاك‏هاي مورد مطالعه داراي شاخص اندوده سطحي بيش‏تر از يك و مستعد تشكيل اندوده سطحي بودند. به طور متوسط، در اثر تشكيل اندوده سطحي، ضريب آبگذري و ضريب هواگذري هر دو حدود 58 درصد كاهش يافتند و از لحاظ كيفيت خاك، نمره اين دو نشانگر متاثر از اندوده سطحي نيز به ترتيب به طور متوسط حدود 57 و 66 درصد كاهش پيدا كرد. نتايج ارزيابي شاخص‏هاي كيفيت تجمعي و نمرو نشان داد كه ارزيابي كيفيت خاك بدون در نظر گرفتن اندوده سطحي و ضريب آبگذري و ضريب هواگذري متاثر از آن، باعث بيش برآوردي ارزيابي كيفيت خاك در اكثر نمونه‏هاي خاك مورد مطالعه شد. اين بيش برآوردي در خاك‏هاي با ساختمان نسبتا پايدار، كم‏تر از پنج درصد و در خاك‏هاي با ساختمان ناپايدار، بيش از 20 درصد بود.