مطالعه تجربه زيسته مادري و همسري در بين زنان سرپرست خانوار تهراني

خانواده نقش مهمي در سلامت رواني و اجتماعي اعضاي خود و پس از آن در سلامت اجتماعي جامعه ايفا مي­كند. حضور نداشتن هر يك از والدين در محيط خانواده تعادل آن را به هم زده و موجب تضعيف كاركردهاي آن مي­شود. مادر در خانواده­هاي زن سرپرست علاوه بر وظايف و مسئوليت­هاي مادري، نقش و وظايف جديدي در خانواده پيدا مي­كند. وخامت اين شرايط زماني مضاعف مي‌شود كه جايگاه فرودست زنانه با پايگاه فرودست طبقاتي همراه شده و اين دو شكاف عمده بر هم متراكم ‌شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسي مسائل و دغدغه­هاي مادران سرپرست خانوار و نحوه مواجهه آن‌ها با مشكلات پيش رو با رويكرد كيفي و روش پديدارشناسي انجام شده است. به اين منظور با 19 نفر از مادران سرپرست خانوار ساكن شهر تهران، مصاحبه­هايي نيمه ساختاريافته و عميق انجام شد و براي گزينش آن­ها روش نمونه­گيري هدفمند به كار گرفته شد. پس از تجزيه و تحليل يافته­ها 11 مضمون به دست آمد. اين مضامين روند زندگي مادران سرپرست خانوار را در دوران پيش از سرپرستي و دوران سرپرستي نمايان مي­سازد. در نهايت با توجه به داده­هاي تحقيق 5 تيپ از زنان سرپرست خانوار (زنان آسيب­ديده و مطرود، زنان با انگيزه براي بهبود و تغيير شرايط، زنان داراي حمايت نسبي خانواده، زنان پرستار همسر و فرزندان در خانواده، فرزندان حامي زنان و مادران سرپرست) را شناسايي كرديم. رنج مضاعف، طرد و انزواي اجتماعي (اجباري يا خودخواسته)، بازسازي هويت از مقولات محوري و مشترك زنان سرپرست خانوار در اين مطالعه است.