مراكز علمي - آموزشي دوره‌ي ايلخانان و نقش ديوان سالاران ايراني در برپايي آن

فاقد عنوان لاتين

يكي از دوره‌هاي تاثيرگذار در تاريخ فرهنگي كشورمان دوران پر فراز و نشيب حمله مغولان به ايران و تاسيس حكومت ايلخانان است. حملات مغولان به ويراني شهرها و به دنبال آن، به قول ابن‌خلدون، «زايل شدن تمدن» منجر گرديد و پا به گفته جويني «به سبب تغيير روزگار» معالم علم منطمس گشته و طبقه طلبه لگدكوب حوادث و پايمال زمانه غدار و روزگار مكار شدند و به صنوف صروف فتن و محن گرفتار و در معرض تفرقه و بوار معرض سيوف آبدار شدند و در حجاب تراب متواري ماندند.». (جويني، 3:1329). در چنين شرايطي ايلخانان، علي‌رغم پيروزي‌هاي نظامي و فتوحاتي كه از حمله چنگيز به ‌دست آورده و وارث ايران شده بودند، با تلاش ايرانيان براي حفظ و احياي مجدد فرهنگ ايراني روبه‌رو شدند؛ ايرانياني كه با سلاح هميشگي و پيروزشان (قلم) خواهان احياي عظمت موقعيت خود در گذشته بودند. مغولان از اداره امور كشور ايران سررشته‌اي نداشتند و مجبور به توسل به ديوان‌سالاران ايراني شدند، پس كم‌كم عنصر ايراني با سلاح برنده «قلم» به نبرد با شمشير برآمد و موفق شد در اين مبارزه پيروز شود. در اين دوره با تلاش كساني چون خواجه نصيرالدين طوسي و رشيدالدين فضل‌اللّه. و خاندان‌هايي چون جويني و ... يك‌بار ديگر علم و دانش كه از ايران رخت بر بسته بود، رونق ياشت و با جذب علما و دانشمنداني از اقصي ‌نقاط كشور به اين مراكز، نهضت ضد بيگانه ايرانيان قوت گرفت و به در اين جستار كوشيده‌ايم به معرفي خاندان‌ها و وزيران ايراني كه در احياي مجدد فرهنگ آسيب ‌ديده ايراني در قرن هفتم و هشتم نقش‌آفريني كرده‌اند، بپردازيم و گامي هر چند كوچك در جهت شناساندن پيشينه پرافتخار علمي اين سرزمين برداريم.

No Abstract