دلالت‌هاي معنايي نگاره سرو مبتني بر رابطه جانشيني ، همنشيني و بافت موقعيت

نگاره سرو يكي از پركاربردترين درختان در نگارگري و ادبيات و هنر ايراني است. اين جايگاه وامدار پيشينه بسيار ديرينه و كهني است كه در متون اساطيري، ديني و عرفاني جهان ريشه دارد. معاني و مفاهيم نمادين نگاره ها را در فرهنگها و بسياري از كتابهاي موجود در زمينه نمادها مي توان فهرست وار يافت، اما دو مقوله در اين ميان اغلب ناديده گرفته مي شود: نخست رابطه همنشيني و جانشيني اين نمادها و دوم نقش بافت موقعيت و فرهنگي كه اين نگاره ها در آن قرار دارند . در اين تحقيق برآنيم نقش اين مقوله ها را در فهم دلالتهاي نمادين سرو در متون ادبي و نقوش موجود در ظروف، فرش و بناها بررسي كنيم. براي اين منظور از مبحث رابطه همنشيني(Syntagmatic relationship) و جانشيني (paradigmatic relationship) در زبانشناسي كه سوسور آن را مطرح ساخت كمك گرفته ايم. جهت فهم مدلولها و مفاهيم در مورد تك نگاره ها بافت موقعيت ( Contex of situation) را لحاظ نموديم. بررسي ده ها نگاره نشان داد كه سرو در رابطه همنشيني با انسان، خورشيد و سيمرغ، درختان، حيوانات مفاهيمي چون راست قامتي، پاكدامني، جاودانگي، قداست و سرسبزي، مقاومت را با خود دارد. همچنين نگاره سرو به تنهايي با توجه به بافت موقعيت مفاهيمي چون جاودانگي، سوگواري و مرگ و اتصال به آسمان را با خود دارد . اين تحقيق چند رشته اي در حوزه زبانشناسي، ادبيات و هنرهاي تجسمي و با روش توصيفي تحليلي انجام گرفته و در پايان پيشنهاداتي در جهت درك بهتر مفهوم نگاره ها ارائه شده است.