بازسازي واقع‌ گرايي قوي فلسفه اسلامي در چهارچوب ذات‌ گرايي جديد

علم در سه معنا به كار مي‌رود: دانش، معرفت‌هاي متعدد به يك چيز و تك‌تك گزاره‌هاي علمي صادق‌. واقع‌گرايي معاصر كه عمدتاً واقع‌گرايي تقريبي است، علم به هر سه معنا را در حال پيشرفت و تقريباً درست مي‌داند. نگارنده اين مقاله كه مدعي بازسازي واقع‌گرايي قوي فلسفه اسلامي است، با فرق‌گذاري بين آنها، علم به دو معناي نخست را در حال پيشرفت و تقريباً درست، اما علم به معناي سوم را ثابت و مطلقاً درست مي‌داند. واقع‌گرايي تقريبي با باور به خواص ذاتي (خواص واقعي) يك چيز و سختي و پيچيدگي دست‏يافتن به آنها به «تقرّب به حقيقت» چيزها و بنابراين به صدق تقريبي علم (گزاره‌هاي علمي صادق) باور دارد و علم به يك چيز را «استنتاج از راه بهترين تبيين» مي‌داند. واقع‌گرايي مطلق و پيشرونده با پذيرش سختي و پيچيدگي دست‏يافتن به خواص ذاتي يك چيز و در عين حال با ادعاي توانايي ما بر دست‏يافتن به آنها (بر اساس اينكه خواصي اساسي‌تر از خواص ذاتي نيست و با نظر به توفيقات علم و صنايع پيشرفته بر اساس كشف همان خواص) از ادعاي «تقرّب به حقيقت» دوري كرده و گزاره‌هاي علمي صادق را در حدودي كه صدق مي‌كنند، مطلقاً صادق دانسته، علم به يك چيز را «استنتاج از راه تبيين درست» مي‌داند. اشاره به واقع‌گرايي تقريبي مغرب‏زمين واقع‌گرايي مطلق فيلسوفان مسلمان و تفسير آن به واقع‌گرايي مطلق و پيشرونده محور روش‌شناختي مقاله است.