تنظيم قيمت آب مبتني بر عملكرد شركت‌هاي آب و فاضلاب ايران

تنظيم قيمت صنايع ارائه‌دهنده خدمات عمومي نظير آب شرب به دليل موارد شكست بازار فارغ از نوع مالكيت، امري ضروري به نظر مي‌رسد. براساس ادبيات نظري و تجربي موجود، جديدترين دستاورد پژوهشگران در حوزه تنظيم‌گري صنايع بيان شده، تنظيم‌گري مبتني بر عملكرد به طور عام و تنظيم قيمت مبتني بر عملكرد به طور خاص بوده است. تنظيم قيمت آب شرب شهري استان‌هاي كشور مبتني بر عملكرد شركت‌هاي آب و فاضلاب مربوطه ضمن ايجاد انگيزه در شركت‌هاي آب و فاضلاب شهري به منظور بهبود كارايي و بهره‌وري، زمينه كاهش قيمت آب براي مصرف‌كنندگان در نتيجه رقابت را نيز فراهم خواهد آورد. در اين مقاله ابتدا در چارچوب تحليل مرزي تصادفي، ميزان عملكرد شركت‌هاي آب و فاضلاب از نظر كارايي و بهره‌وري اندازه‌گيري شده و در مرحله بعد با استفاده از نتايج به‌دست آمده از عملكرد شركت‌هاي اشاره شده در قالب يك مدل تنظيم قيمت مبتني بر عملكرد و داده‌هاي تابلويي 35 شركت آب و فاضلاب استاني در ايران طي سال‌هاي 1391 تا 1396 براي آب شرب اين شركت‌ها، سقف قيمت فروش آب پيشنهاد شده است. نتايج اين پژوهش، بيشترين و كمترين سقف قيمت (متوسط ساليانه) را به ترتيب براي شركت‌ آب و فاضلاب استان گيلان معادل 28 درصد و شركت‌ آب و فاضلاب شهر هرمزگان معادل 2 درصد پيشنهاد مي‌دهد. اين در حالي است كه شركت‌هاي آب و فاضلاب استان هرمزگان و گيلان به ترتيب داراي بيشترين (11 درصد) و كمترين (12 درصد) متوسط تغيير در بهره‌وري كل عوامل توليد هستند. همچنين نتايج حاكي از آن است كه متوسط تغيير در كارايي فني هزينه صنعت آب و فاضلاب تقريبا صفر و متوسط تغيير تكنولوژي صنعت آب و فاضلاب مثبت و برابر 11/0 است كه بيشترين تاثير در رشد بهره‌وري كل عوامل توليد صنعت آب و فاضلاب را داشته است. همچنين متوسط تغيير در كارايي مقياس هزينه صنعت آب و فاضلاب منفي است كه بيانگر نزولي بودن بازدهي نسبت به مقياس صنعت آب و فاضلاب ايران است.