مسكن تهران در چشم دولت: تبيين چيستي تصوير دولت از مسكن تهران در آينۀ «طرح ساماندهي تهران»

بيان مسئله: پژوهش‌هاي متعددي از زواياي مختلف به نقش دولت در تحولات ساخت‌وساز مسكن در تهران پرداخته‌اند. گرچه در اين همه به‌خوبي معلوم شده كه دولت با مسكن تهران چه مي‌كند، كم و كيفِ تعريف دولت از مسكن تهران در اين پژوهش‌ها چندان مورد توجه قرار نگرفته است. هدف پژوهش: سعي اين تحقيق بر آن است كه با تحليل سند طرح ساماندهي تهران، نخستين طرح جامع تهران پس از انقلاب و يكي از مفصل‌ترين برنامه‌هاي ناظر بر چندوچون مسكن تهران، چيستي مسكن تهران را در چشم دولتِ مقارن با تهيه و تصويبِ اين طرح بشناسد. روش پژوهش: تحقيق حاضر، براي مرئي‌كردنِ تصوير مسكن تهران در چشم دولت، مفصل‌بندي‌هاي مفهوميِ مسكن تهران را در متن سند طرح ساماندهي تهران مورد مداقه قرار مي‌دهد. در اين مطالعه، گزاره‌ها و مفاهيمِ اين سند تاريخي در شكل‌هاي مختلفِ تعريف موضوع تحقيق از دهان دولت قرائت مي‌شوند تا بتوان، با كنارهم‌نشاندن همه‌ تعاريف، اتصالات مفهومي و شكل‌هاي مختلفِ مرئي‌شدن مسكن تهران، چيستي تصوير مسكن تهران در چشم دولت و در آينده‌ طرح ساماندهي تهران را معلوم كرد. نتيجه‌گيري: مطالعه‌ مفصل‌بندي طرح سامان‌دهي شهر تهران نشان مي‌دهد كه مسكن تهران، براي دولتِ مقارن با تهيه و تصويب اين طرح، در قابي بزرگ‌تر مرئي و تعريف شده كه محصول درهم‌تنيدگيِ پنج جزء تهران است: جمعيت، مردم، مسكن، و البته شهرداري مطلوب در چشم دولت. هم‌نشينيِ اين عناصر و اتكاي همه‌جانبه‌ آن‌ها به يكديگر گواه آن است كه چيستي مسكن تهران در چشم دولت اعم از اثرات سياست‌گذاري‌هاي دولتي بر مسكن است و در مقابلْ اين سياست‌ها، و نيز ضوابط لازم براي تحقق آن‌ها، هر يك به‌نوبه‌‌خود در شكل خاصِ نگاه دولت به مسكن تهران ريشه دارند.