عدالت وجودي و مساله شر

Existential Justice and the Prolem of Evil

فيلسوفان الهي قانون عليت و اداره ‌شدن جهان هستي بر اساس رابطه ضروري علي و معلولي را يكي از مباني هستي‌شناسي توحيدي برشمرده و آن را بر تمامي روابط طبيعي و انساني ساري و جاري دانسته‌اند. بر اين اساس، ازآنجاكه اين قانون كلي را خداوند قادر، عالم و خالق يكتاي هستي بر عالم گسترانيده است، مي‌توان به سيطره ‌نوعي تناسب وجودي بر نظام تكوين و نيز نظام تشريع در ممكنات قايل شد و از آن به «عدالت وجودي» تعبير كرد. نيز با توجه به تعريف عدالت به «اعطاء كل ذي‌حق حقه» و با عنايت به ارتباط وجودي خدا و مخلوقات در حكمت الهي، اين ارتباط وجودي در جهان هستي مقرر مي‌دارد تمام نظامات تكويني و تشريعي پديده‌هاي مخلوق در آن با خالق هستي‌شان و نيز با ديگر مخلوقات در تناسب كامل وجودي باشند. بر اساس نوع تصور از فاعليت الهي در حكمت اسلامي، از سوي خداوند عدالتي گسترده در دو سطح تكوين و تشريع بر نظام عالم هستي حكم‌فرماست كه هرگونه بي‌نظمي و ناهماهنگي را از ساحت فعل الهي نفي مي‌كند. ازاين‌رو، مي‌توان به مساله شر در دو سطح طبيعي و اخلاقي پاسخي درخور فراهم كرد. در اين نوشتار تلاش خواهيم كرد بر مبناي اثبات عدالت وجودي در ساحت تكوين به مساله شر طبيعي، و با اثبات عدالت وجودي در ساحت تشريع به مساله شر اخلاقي پاسخ دهيم.

No abstract