حسبه نويسي در تمدن اسلامي تا سدۀ نهم ق؛ علل و مؤلفه‌ها

از سدۀ سوم ق، به موازات شكل گيري سازمان ها و نظم اجتماعي، حسبه نويسي نيز در حال تكوين بود و تا سدۀ نهم ق با فراز و نشيب‌هايي تداوم يافت. عوامل متعددي همچون نگراني از انحرافات، امربه‌معروف و انتقال تجربه در نگارش اين گونه منابع نقش داشته و از مؤلفه‌هاي مذهبي در قالب رويكردهاي فقهي و مسائل محلي متأثر شده است. در پژوهش حاضر كوشش شده است تا با روش توصيفي ـ تحليلي و منابع كتابخانه‌اي، علل نگارش، مؤلفه‌هاي تأثيرگذار و ويژگي‌هاي حسبه نويسي تا سدۀ نهم ق بررسي و به اين پرسش ها پاسخ داده شود: عوامل، زمينه‌ها و مؤلفه‌هاي مؤثر بر تكوين و تداوم حسبه نويسي در تمدن اسلامي چه بود؟ علل چندي مانند رونق شهرنشيني و پيچيدگي روابط اجتماعي، نگراني هاي ديني و انتقال تجربه، زمينۀ نگارش چنين آثاري را پديد مي آورد و رويكرد فقهي، مسائل محلي و جايگاه نويسندگان، موجب تفاوت‌هايي ميان آثار موجود در اين باب شده است.