انگيزه هاي سوءمصرف كنندگان مواد: يك مطالعه كيفي

زمينه: سوءمصرف مواد يكي از نگراني هاي بزرگ سلامت در كشورهاي درحال‌توسعه مانند ايران است. از سوي ديگر اكثر تحقيقات پيشين در مورد انگيزه هاي سوءمصرف مواد در نمونه هاي محلي و گروه هاي سني جوان تر (به‌عنوان‌مثال نوجوانان) بوده است و درنتيجه دانش ما از انگيزه هاي سوءمصرف مواد در بزرگسالان محدود است. هدف: هدف از اين مطالعه كشف انگيزه هاي مصرف و سو مصرف مواد از ديدگاه افراد مصرف‌كننده، خانواده هاي آن‌ها و متخصصين سلامت روان كه سال‌ها با اين‌گونه مشكلات آشنايي داشته اند، در شهر شيراز بود. روش: براي انجام پژوهش از روش كيفي استفاده شد. داده‌ها با استفاده از مصاحبه نيمه - ساختاريافته و نمونه‌گيري نظري جمع‌آوري شد. 26 مشاركت‌كننده شامل 5 متخصص و درمانگر اعتياد، 1 نفر از اعضاي خانواده افراد معتاد و 19 نفر از افراد مصرف‌كننده مواد مورد مصاحبه قرار گرفتند. مصاحبه‌ها ضبط و رونويسي شدند. تحليل محتوا با استفاده از مقايسه مداوم براي مصاحبه‌ها انجام شد. يافته ها: از 943 كد اوليه، 10 مضمون اصلي با 24 مضمون فرعي به عنوان انگيزه هاي سوءمصرف مواد استخراج گرديد. مضمون‌هاي اصلي: مسائل ارتباطي، مسائل جسمي، نگرش به اعتياد، اجتناب تجربه‌اي، دوگرگه، رفتارهاي اعتيادي، عوامل اجتماعي، اختلالات روان پزشكي، مسائل فرهنگي، مسائل ژنتيكي. نتيجه‌گيري: انگيزه‌هاي سوءمصرف در دامنه‌اي گسترده از عوامل زيستي - روانشناختي - اجتماعي معنوي كه بايد در برنامه‌هاي پيشگيري مطرح و مد نظر قرار بگيرند. به نظر مي رسد الگوي تعاملي ميان انگيزه‌ها وجود دارد. مطالعه بيشتر براي كشف فرآيند الگوي تعاملي پيشنهاد مي‌شود.