انتقال مالكيت در قرارداد مشاركت در توليد و قاعده نفي سبيل با تكيه بر آراي امام خميني (س)

Transfer of Ownership in Joint Venture Contracts and Principle of Nafy-e Sabil Based on Imam Khomeini’s Views

امروزه نفت از مهم‌ترين منابع اقتصادي شناخته مي‌شود و بهره‌برداري از منابع نفتي نيازمند سرمايه‌گذاري خارجي و تعامل با شركت‌هاي نفتي بين‌المللي از طريق انعقاد قراردادهاي مناسب است. قرارداد مشاركت در توليد ازجمله قراردادهايي است كه في‌مابين يك شركت نفتي دولت ميزبان و يك شركت نفتي خارجي به‌عنوان سرمايه‌گذار منعقد مي‌شود. به‌موجب اين قرارداد پيمانكار در محدوده‌اي معين و مطابق با شرايط قرارداد به اكتشاف و استخراج نفت مي‌پردازد و در مقابل، منافع توليد نفت بين دو شركت تقسيم مي‌شود. علي‌رغم اينكه قراردادهاي مشاركت در توليد به‌عنوان يك الگوي مناسب قراردادي در برخي از كشورها مورداستفاده قرار مي‌گيرد، در ايران بعضاً شبهاتي در رابطه با اين قراردادها مطرح مي‌شود كه قابليت اعمال آن‌ها را موردترديد قرار مي‌دهد. يكي از شبهات مطروحه كه كاربرد اين قراردادها را مردد مي‌نمايد بحث انتقال مالكيت در اين نوع قراردادها و تعارض آن با قاعده نفي سبيل به‌عنوان يك قاعده مهم فقهي است. در اين رابطه بررسي نظرات و تحليل‌هاي مختلف، نگارندگان را با اين رهيافت همراه مي‌سازد كه قرارداد مشاركت در توليد با قاعده نفي سبيل در مفهوم نفي تسلط بيگانگان بر انفال در تعارض نبوده و مالكيت عمومي بر ذخاير نفتي را منتفي نمي‌سازد.

Today, crude oil is one of the most important economic resources, utilization of which requires foreign investment and interaction with international oil corporations through inking appropriate contracts. Joint venture contract is among agreements reached between an oil company of the hosting country and a foreign oil corporation as investor. According to the agreement, the contractor explores and produces crude oil in a specified area and according to the terms and conditions stipulated in the contract. The benefits are thus shared between the two parties. Despite the fact that joint venture contracts are used as an appropriate contractual model in some countries, there are some ambiguities concerning these agreements that question their capacity for implementation. One such ambiguity that makes implementation of these contracts uncertain is about the transfer of ownership and its contradiction with the principle of Nafy-e Sabil (no-dependence rule) as an important jurisprudential principle. Authors of this paper have reviewed various views and analyses and have come to the conclusion that joint venture contract is not in contradiction with the principle of Nafy-e Sabil in the sense of rejecting dominance of the foreigners on public property, thus it does not contradict public ownership of the oil reserves.