بازپژوهي حيله‌هاي مشروع فرار از ربا با رويكرد فقه مقارن

فاقد عنوان لاتين

اصل حرام‌بودن ربا در ميان مذاهب مختلف فقهي، مسلم است و هيچ‌گونه اختلافي در آن وجود ندارد؛ چراكه در قرآن كريم به صورت روشن، حكم مزبور بيان شده و روايات فريقين، در حد تواتر بر آن دلالت دارد. به منظور رهايي و تخلص از حكم حرمت، شيوه‌هايي موسوم به حيله‌ها و راه‌هاي فرار از ربا مطرح است كه در مشروعيت اين شيوه‌ها ميان مذاهب فقهي، اختلاف ديدگاه وجود دارد. مشهور فقيهان اماميه معتقدند حيله‌ها و راه‌هاي فرار از ربا، مشروع است و از شمول حكم حرمت خارج است ولي در مقابل، مشهور فقيهان عامه بر نامشروع‌بودن آن اصرار دارند و بر اين حكم پا مي‌فشارند كه دلايل حرمت ربا، شامل راه‌هاي فرار از آن مي‌شود. مشهور فقهاي اهل سنت توسل به حيل در قالب بيع عينه، بيع تورق، بيع معامله و بيع وفاء را از باب سد ذرايع، نامشروع و باطل مي‌دانند. قول نامشهور نزد اماميه نيز ناسازگاري مشروعيت چنين معاملاتي با فلسفه تحريم ربا است، ولي در نهايت مي‌توان نظر مشهور فقهاي اماميه مبني بر صحت چنين معاملاتي را دفاع‌پذير دانست.