تحليل تحولات فضايي بخش مركزي شهر تهران بر اساس نظريه پيچيدگي

شهر هميشه پويا و در حال دگرگوني است.اين پويايي در بخش مركزي شهر به علت تنوع عناصر، بازيگران و فرايندهاي گوناگون فضاساز شدت و حدت بيشتري دارد، به گونه­اي كه برنامه­ريزي اين محدودۀ ارزشمند شهري را با پيشامدها، عدم قطعيت و پيچيدگي همراه ساخته است.از اين­رو هدف اين پژوهش تحليل فرايندها، عوامل، ساز و كارها و بازيگران مؤثر بر پيچيدگي­هاي تحولات فضايي بخش مركزي شهر تهران و معرفي نظريه پيچيدگي به عنوان نظريه مبنا در مطالعات و برنامه­ريزي پويش فضايي بخش مركزي شهرهاست. روش تحقيق مبتني بر روش تحليل محتواي كيفي جهت­دار است و گردآوري اطلاعات به صورت اسنادي و مصاحبه صورت گرفته است. نمونۀ آماري نيز شامل 30 نفر از مديران و كارشناسان نخبۀ شاغل در شهرداري‌هاي منطقه 12 و نواحي 1 و 2 منطقۀ 11 (محدودۀ پژوهش)است كه از طريق نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شده­اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه چهار پارامتر اصلي يعني بازيگران فضايي، فرايندها،مديريت و برنامه­ريزي و الگوهاي كاربري­ها بر تحولات پيچيدۀ فضايي بخش مركزي شهر تهران تأثير مي گذارند و سبب بروز ويژگي‌هاي پيچيدگي چون تنوع،پيشامدها، ماهيت فراكتال،عدم قطعيت،رشد غير خطي و... در برنامه­ريزي اين محدودۀ ارزشمند شهري مي شوند.در نتيجه انگاره بخش مركزي شهرها به عنوان يك سيستم پيچيده متبلور مي­شود؛ همچنين،علي­رغم پيچيدگي سيستمي در بخش مركزي شهر تهران و سير صعودي آن در بستر زمان، برنامه­ريزي اين سيستم پيچيده با گزينش طرح‌هاي جامع و تفصيلي با تقليل­گرايي همراه بوده است كه زوال و پژمردگي بخش مركزي شهر تهران را به همراه داشته است. بر اين اساس، در مطالعه و برنامه­ ريزي تحولات بخش مركزي شهرها، نياز نظري جديدي احساس مي­شود و آن نظريه پيچيدگي است.

no abstract