واكاوي مفهوم تعهد در نگاره هاي داستان هزار و يكشب

An analysis of the concept of commitment in the drawings of the story of the Thousand and One Nights

هر جامعه ­اي براي دستيابي به نظم و ثبات اجتماعي و سياسي، نيازمند پاي­بندي افراد به قوانين و هنجارهاي مورد تأييد موجود در آن جامعه است؛ از‌اين‌ رو مي­توان از مفهوم تعهد به‌عنوان يكي از محوري­ترين اركان سرمايه اجتماعي ياد كرد. سرمايه اجتماعي مجموعه‌اي از هنجارها، ارزش‌ها و تعهدات اخلاقي است كه رفتارهاي متقابل افراد در چارچوب آن‌ها شكل مي‌گيرد و موجب تسهيل روابط اجتماعي مي‌گردد. اين مفهوم از ديرباز در جامعه ايران مطرح بوده و انعكاس آن را مي­توان در آثار ادبي برجاي‌مانده از ادوار گذشته مشاهده كرد. «هزار و يك شب» از‌جمله متون پيش از دوره هخامنشيان است كه علاوه‌بر مسائل ادبي و سياسي به لحاظ مسائل اجتماعي و اخلاقي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است و در حوزه‌ سرمايه اجتماعي حاوي عناصر و مؤلفه‌هاي قابل توجهي است. اين پژوهش به روش توصيفي و تحليلي و با تكيه بر داده­هاي منابع كتابخانه­اي انجام شده است. در اين پژوهش يكي از ‌شاخصه‌هاي‌ اصلي سرمايه اجتماعي (تعهد) بررسي شده و عملكرد‌ اين شاخص در زمينه‌سازي مشاركت و رفع مشكلات سياسي و اجتماعي در ژرفاي حكايات متن تبيين شده است كه بدون ترديد آگاهي از اين يافته‌ها مي‌­تواند به عنوان راهكاري در برقراري روابط اجتماعي مناسب و دست­يابي به سرمايه اجتماعي مفيد باشد. نتايج حاصل در اين پژوهش تعهد به تأمين امنيت، تعهد به عدالت و تعهد به مشاركت است. اين مقوله را مي­توان در نگاره­ هاي داستان­هاي هزار و يك شب نيز مشاهده كرد. اهداف پژوهش بازشناسي مفهوم تعهد در داستان­هاي هزار و يك شب. بررسي مفهوم تعهد در نگاره­ هاي مربوط به داستان­هاي هزار و يك شب. سوالات پژوهش مفهوم تعهد در نگاره ­هاي «داستان­هاي هزار و يك شب» چه انعكاسي يافته است؟ مفهوم تعهد چه بازتابي در «داستان­هاي هزار و يك شب» دارد؟