بررسي مؤلفه ها و عناصر رئاليسم جادويي در رساله قشيريه و ترتيب السلوك و انعكاس آن در فرهنگ و هنر ايران قرن پنجم

A Study of the Components and Elements of Magical Realism in the Qushayriyah Treatise and the Order of Behavior and Its Reflection in Fifth Century Iranian Culture and Art.

رئاليسم جادويي به‌نوعي شيوه روايي اشاره مي‌كند كه براي درهم‌آميختن امر غيرممكن و باورناپذير با دنياي روزمره است. از بهترين نويسندگان اين سبك مي­توان به گابريل گارسيا ماركز از آمريكاي لاتين اشاره كرد. در حوزه ادبيات عرفاني، رئاليسم جادويي خود را به گونه ­هاي مختلف نشان داده است. كتاب­هاي تذكرۀ­الاوليا، اسرارالتوحيد و رساله قشيريه، گونه­ هاي بي­نظيري از رئاليسم جادويي را در خود جاي داده ­اند. بررسي عناصر رئاليسم در اين آثار و انعكاس آن در فرهنگ و هنر اين دوره روشنگر ماهيت رئاليسم در اين دوره تاريخي است. پژوهش حاضر به روش توصيفي – تحليلي و با تكيه بر داده ­هاي منابع كتابخانه­ اي انجام شده است. جامعة موردمطالعه كتاب­هاي رساله قشيريه و ترتيب السلوك اثر ابوالقاسم قشيري است و زمان موردپژوهش قرن پنجم هجري، زمان اوج تصوف و عرفان اسلامي در ايران است. نتايج حاصل از اين پژوهش مبين اين نكته است كه حوادث فراواقعي و واقعي در رساله قشيريه و ترتيب ­السلوك طوري به انتخاب نويسنده در كنار هم قرار گرفته ­اند كه با وجود خارق­العاده بودن، براي خواننده، غيرعادي نمي‌نمايد. در هر دو اثر مواردي از عناصر رئاليسم جادويي چون ارتباط با عالم غيب، ارتباط با مردگان، آشنا‌زدايي و .... ديده مي‌شود. امتداد اين ويژگي ادبي را مي­توان در فرهنگ و هنر قرن پنجم نيز مشاهده كرد. اهداف پژوهش بررسي عناصر رئاليسم جادويي در رساله قشيريه و ترتيب­السلوك بررسي نمونه ­هاي رئاليسم در فرهنگ و هنر قرن پنجم هجري. سؤالات پژوهش عناصر رئاليسم جادويي در رساله قشيريه و ترتيب ­السلوك تا چه حد نمود داشته است؟ آيا عناصر رئاليسم رد فرهنگ و هنر قرن پنجم نمود داشته است؟