نظريه انتخاب اختياري متعاليه، نظريه اي در علوم انساني برگرفته از حكمت متعاليه

تبيين در كنار رويكرد تفسيري و انتقادي، سه روش علوم انساني و اجتماعي هستند. در اين بين، «تبيين» به معناي كشف علت، پركاربردترين و مهم‌ترين روش اين علوم است؛ زيرا تعريف و توصيف كنش‌هاي انساني مقدمه آن بوده و پيش‌بيني و كنترل كنش‌ها بر آن مبتني است. نظريه انتخاب عقلاني يكي از مشهورترين و فراگيرترين انواع تبيين است كه كارل پوپر آن را شاه‌كليد فتح علوم انساني دانسته است. در اين مقاله به دنبال آن هستيم تا با روش توصيفي ـ تحليلي، نظريه‌اي بديل و برگرفته از مباني مستحكم حكمت متعاليه ارائه نماييم تا به اين طريق گامي براي اسلامي‌سازي علوم انساني برداريم و نشان دهيم كه از منظر حكمت متعاليه، نظريه انتخاب اختياري متعاليه به‌جهت توجه به عوامل مستقيم كنش (يعني تصور، تصديق، شوق، شوق مؤكد) و همچنين عوامل غير مستقيم (مانند بدن، تعليم و تربيت، نهادها و ساختارهاي جامعه و ...)، نظريه‌اي دقيق و جامع براي تبيين كنش‌هاي انساني است.