تاريخمندي متن از منظر معتزله و نومعتزله

در اين پژوهش آراي معتزله متقدم و نومعتزله را در باب تاريخمندي متن، قرآن و آموزه‌هاي دين بررسي مي‌كنيم تا به اشتراكات و افتراق‌هاي اين دو جريان فكري پي ببريم. نومعتزلي‌ها معتقدند متن يا قرآن محصولي فرهنگي و تاريخمند، و متأثر از فرهنگ عصر نزول است، و حاوي پيامي براي عموم مردم در ديگر اعصار نيست. آنها رابطه ميان قرآن و فرهنگ زمانه،‌ مكّي و مدني‌بودن آيات، اسباب نزول در آيات، وجود آيات ناسخ و منسوخ، تاريخمندي برخي از آموزه‌هاي قرآن در حوزه فقه و شريعت را دليل مدعايشان مي‌دانند. در مقابل، معتزله به دليل اعتقاد به ناتواني عقل در دست‌يابي به تكاليف سمعي، با رد تاريخمندي قرآن، بيان احكام را فلسفه ضرورت وحي مي‌دانند، و رويكرد اصلي‌شان قبول آيات و احكام به بيان قرآن و سنت است.