تحليل روان‏شناختي مثنوي معنوي براساس رويكرد پذيرش و تعهد

مثنوي معنوي سرشار از مفاهيم و تفكرات روان‏شناختي است كه بيان‏كنندۀ تفكر و دقت مولوي در روح و روان انسان است. اين پژوهش به روش تحليلي ـ تطبيقي به بررسي مثنوي از ديدگاه اصل اول (پذيرش) در رويكرد روان‏شناختي درمان پذيرش و تعهد پرداخته است. مولوي و نظرية روان‏شناختي پذيرش و تعهد (اكت) هر دو بر آن‏اند كه رويارويي با رنج‏ها در زندگي، اجتناب‏ناپذير است؛ پس بايد رنج زيستن را پذيرفت و به‏سوي رشد روحي و رواني گام برداشت. هر دو ديدگاه از تمثيل براي اقناع ذهن مخاطب بهره مي‏برند. مولوي از مفاهيمي مانند تقدير و طبيعي‏بودنِ رنج در زندگي، براي ايجاد آمادگي در مخاطب براي پذيرش استفاده مي‏كند. در اين پژوهش به بررسي تطبيق مراحل توبه در تفكر اسلامي و عرفاني با پذيرش در اكت پرداخته شده است. تفاوت در اين دو ديدگاه از هدف نهايي آنها سرچشمه مي‏گيرد؛ هدف رويكرد روان‏شناختي، معطوف به شاد زيستن در اين جهان و رشد فردي براي بهتر زيستن است و ديدگاه مولوي ـ و به‏صورت كلي‏تر، ديدگاه عرفاني ـ معطوف به جلب رضايت خداوند و زندگي جاوداني در جهان باقي است. با اين حال هر دو ديدگاه با گذر از يك مسير در توجه به روان انسان و رشد و تعالي آدمي هم‏داستان هستند. درمان‏گران مي‏توانند با توجه به سابقة ذهني مخاطب خود در ايران، نسبت‏به مسائل ديني و عرفاني، از ميراث ادبي مانند مثنوي بهره برند.