ارزيابي فيتوشيميايي جمعيت‌هاي مختلف گونه‌ Tanacetum pinnatum در رويشگاه‌هاي طبيعي با استفاده از روش‌هاي چند متغيره

گياهTanacetum pinnatum Boiss.  چند‏ساله و بومي ايران از خانواده ستاره‏آسا (Asteraceae) مي‌باشد. اين گياه به عنوان ضد آلرژي و ضد التهاب و براي درمان برخي از مشكلات گوارشي استفاده مي شود. همچنين اسانس اين گياه داراي تركيبات آنتي اكسيداني و ضد باكتري مي باشد. در اين تحقيق ابتدا اندام هوايي گياه در مرحله گلدهي كامل به‌طور تصادفي از چهار استان تهران، البرز، همدان و كرمانشاه از اواسط خرداد تا اواسط مرداد ماه سال 1395 جمع‏آوري شدند. پس از خشك شدن، عمل اسانس‏گيري با استفاده از روش تقطير با آب به كمك دستگاه كلونجر انجام شد. در نهايت پس ازآب‏گيري از اسانس با استفاده از دستگاه گاز كروماتوگرافي متصل به طيف سنجي جرمي تجزيه شيميايي انجام شد. اثر جمعيت بر ميزان اسانس برگ و گل (P 0.01) معني دار بود كه به نظر مي‌رسد به‌دليل فاكتورهاي جغرافيايي و نوع اقليم بوده است. تعداد 50 تركيب با توجه به نتايج GC/MS در اسانس گل و برگ جمعيت‌ها شناسايي شد كه 13 تركيب داراي بيشترين فراواني در بين جمعيت‌ها و بيشترين درصد در اسانس برگ و گل بودند. گروه‌بندي جمعيت‌ها بر اساس ارزيابي فيتوشيمايي آنها با پراكنش جغرافيايي آنها مطابقت نداشت. اما در هر حال مناطقي كه جمعيت ها داراي ميزان ژرانيل استات[1]، بتا اودسمول[2] و كوبنول بالاتري در گل و برگ بودند، از متوسط بارندگي ساليانه و ارتفاع بيشتر، متوسط ساعت آفتابي و درجه حرارت ساليانه كمتري برخوردار بودند (جمعيت 1 و 4). در حالي كه در مناطقي كه جمعيت ها داراي ميزان بالاتري آلفا كادينن[3] در گل بودند، داراي بيشترين متوسط رطوبت نسبي، كمترين ميزان بارندگي و درجه حرارت ساليانه بودند. جمعيت 1 داراي بيشترين ميزان بتا اودسمول گل و جزو جمعيت هايي بود كه بين ميزان اسانس گل و برگ و اجزاي اسانس همبستگي مثبت نشان داد. در نتيجه بهترين جمعيت در رويشگاه طبيعي جمعيت 1 بود.