رفتارشناسي تحليلي از رهبري اخلاق مدارانه امام علي (ع)(مطالعه موردي دوران غارات)

شناخت رفتار اخلاق‌مدارانه زمامدار پيش از به دست گرفتن حكومت و تطبيق آن با پس از رهبري‌اش مي‌تواند سياست‌هاي اخلاقي و ميزان صداقت وي در عملكردهاي بعدي‌اش را تبيين وبرجسته‌تر بنماياند. امام‌علي(ع)در قامت يك زمامدار مي‌كوشد با تأكيد بر تقدّم اخلاق بر هر مقوله‌اي نشان دهد آموزه‌هاي اخلاق‌مدارانه مورد تأكيد درخلافت، با آموزه‌هاي اخلاق‌مدارانه در دوران پيش‌از حكومت تفاوتي نداشته است. برخورد و جنگ با شورشيان دردوره غارات، گرچه پيامدهاي ناگواري ايجاد كرد، اما رهبري اخلاق‌مدار مي‌كوشد ابتدا با اصول اخلاقي مناسب، از بروز جنگ پيش ‌گيرد و پس از جنگ نيز با رفتار اخلاق‌مدار با دشمنان خويش، نشان دهد كه انسانيت برمحور اخلاق‌ بر مدّعي ديندار بي‌اخلاق ترجيح و برتري دارد. مقاله پيش‌رو به تبيين اين تئوري نوين در حوزه تئوري‌هاي رهبري پرداخته است. هدف از اين پژوهش نشان دادن نمونه‌اي آشكار از اين اخلاق‌مداري در دوره «غارات» است كه چگونه امام اصول اخلاقي را در قامت زمامداري‌اش و در گستره حكومت كوتاه و پرفراز ونشيبش حفظ كرد و كليت قاعده تلازم ميان قدرت و انحصارطلبي را به چالش كشيد. يافته‌هاي اين پژوهش كه با روش توصيفي و تحليلي صورت پذيرفته، چنين تبيين مي‌كند كه درسيره امام‌علي(ع) اخلاق‌مداري در همه كُنش‌‌‌ها و پديده‌هاي اجتماعي و سياسي اصالت دارد و او براي رسيدن به اهداف مقدس خود كوچك‌ترين مسائل اخلاقي را فدا نمي‌كند و اين امر نه تنها در زمان نداشتن قدرت، بلكه در زمان داشتن قدرت نيزنمايان است.