واكاوي و تحليل مفهوم «خلقيات» و ابعاد و ويژگي‌هاي آن از ديدگاه ابن خلدون

پرسش از چيستي مفهوم خلقيات و منش ملي و ابعاد و ويژگي‌ها آن و عوامل تأثيرگذار در تكوين شخصيت و خلق و خوي ملت‌ها و در نتيجه چگونگي تأثير آن بر سرنوشت جوامع و توسعه يافتگي و توسعه نايافتگي آن‌ها همواره در مركز توجه مطالعات حوزه علوم اجتماعي و محققان حوزه جامعه‌شناسي تاريخي و مردم‌شناسي بوده است. موضوع اين پژوهش بررسي مفهوم خلقيات و ابعاد و ويژگي‌هاي آن و چرايي تفاوت خلقي ميان ملت‌ها با يكديگر از منظر ابن خلدون است. هدف پژوهش واكاوي و تحليل انديشه متفكران اجتماعي مسلمان در باب مفهوم خلقيات است. در اين پژوهش تلاش شده با اتخاذ رويكردي توصيفي تحليلي و با استفاده از روش مطالعه اسنادي ضمن رجوع به كتاب «مقدمه» ابن خلدون به بيان ديدگاه او در اين رابطه پرداخته شود. از نگاه ابن خلدون، عوامل جغرافيايي و طبيعي، عوامل اجتماعي مانند قوانين و تجربيات زيسته ، ساختارها و مناسبات اجتماعي و نوع تربيت و عوامل اقتصادي و شيوه معيشت نقش مهمي در تكوين شخصيت و شكلگيري خلقيات جوامع مختلف دارد. به نظر مي‌رسد بازخواني متون انديشمندان اجتماعي مسلمان و نقد و بررسي روشمند آن به توسعه و بسط دانش علوم اجتماعي و گشوده‌شدن افق‌هاي تازه‌تر در اين حوزه بيانجامد.