خوانشي جديد از رمان «اللاز» با تأكيد بر الگوي گفتمان‌كاويِ انتقادي ون‌دايك

تحليل گفتمان انتقادي يكي از رويكردهاي مطالعات زبان‌شناختي نوين است. گفتمان‌كاويِ انتقادي مبتني بر سازه‌گرايى اجتماعى است و به تجزيه و تحليل ساختارها و معناهايي مي‌پردازد كه بار ايدئولوژيكي دارند. تئون ون‌دايك زبان‌شناس هلندي (1943)، رويكرد شناختي اجتماعي را در بستر تحليل گفتمان انتقادي مورد بررسي قرار داده و به برقراري ارتباط بين ساختارهاي متني، شناختي و اجتماعي مي‌پردازد. ايدئولوژي در الگوي گفتمان انتقادي ون‌دايك نقشي بنيادي داشته و طرح‌واره‌هايي از روابط موجود بين ايدئولوژي، جامعه، شناخت و گفتمان را مي‌آفريند و اين تعامل اجتماعي به شكل متن و يا گفتمان متبلور مي‌شود. طاهر وطار، رمان‌نويس برجسته الجزايري (1936) با نگارش رمان «اللاز» به بررسي جريانات سياسي، اجتماعي و فرهنگي الجزاير پرداخته و جامعه استعمارزده الجزاير را به تصوير كشيده است. در اين پژوهش سعي شده است با روش توصيفي تحليلي ابتدا نگاهي گذرا به رمان «اللاز» و چارچوب نظري تحليل گفتمان انتقادي و در ادامه به بررسي گفتمان اين رمان با تكيه بر متد گفتمان‌كاويِ انتقادي ون‌دايك پرداخته شود. رويكرد گفتمان‌كاويِ انتقادي خاص‌ترين ابزار زباني براي بيان داستان «اللاز» است.