رشك؛ نقادي كي‌يركگور از عصر تأمّل بازتابي

سورن كي­يركگور (1803-1855م)، متفكّر دانماركي قرن نوزدهم ميلادي را اكثراً با انديشۀ او دربارۀ حيات فردي انسان در نسبت با ايمان مسيحي مي­شناسند؛ امّا در كنار اين حوزه، كي­يركگور به حيات اجتماعي يا مدني انسان نيز پرداخته است، گرچه ديدگاه­هاي او در اين زمينه معمولاً كمتر مورد توجّه پژوهشگران قرار گرفته است. مقالۀ حاضر مي­كوشد تا با توجّه به مباحثي كه كي­يركگور در كتاب دو عصر مطرح كرده است، ديدگاه او را دربارۀ حيات جمعي از منظري خاص بررسي كند. در ابتدا از پديدۀ رشك و گونه­هاي مختلف آن در آثار كي­يركگور سخن به ميان خواهد آمد. سپس، بيان خواهد شد كه كي­يركگور چگونه حركت فلسفۀ غرب از آغاز عصر جديد تا سيستم هگلي را بازنمايندۀ عصري قلمداد مي‌كند كه آن را «عصر تأمّل بازتابي» مي­خواند و در تقابل با «عصر انقلاب» قرار مي­دهد. همچنين خواهد آمد كه او چگونه برخلاف ادّعاي هگل، «فراكران­نگري» را مسيري براي برون­رفت از پديدۀ تأمّل بازتابي نمي­داند، بلكه اتّفاقاً آن را كامل­كنندۀ مسيري مي­داند كه با تأمّل بازتابي آغاز شده است. در نهايت، نقّادي كي­يركگور از عصر تأمّل بازتابي با تمركز بر پديدۀ رشك تبيين مي‌شود و دو روي سكّۀ اين عصر، يعني وجوه تهديدگر و رهايي­بخش آن، از ديدگاه كي­يركگور بررسي خواهد شد.