الگويي در تحول دانش تناسب سور؛ مطالعه موردي تناسب سور فتح و محمد

شناخت تناسب سوره‌هاي قرآن و كوشش در جهت بررسي دقيق‌تر ساختار هندسي آن به منظور بهره‌برداري‌هاي مختلف تفسيري و كلامي از دغدغه‌هاي قرآن‌شناسان معاصر است. يكي از زمينه‌هاي پژوهش در اين باره، شناسايي، تلفيق يافته‌هاي قرآن‌شناسان قديم و جديد و ايجاد برون‌رفت‌هايي در اين دانش قرآني است. از رويكردهاي كهن در دانش تناسب سوره‌هاي قرآن، همان مطالعه خطي يا «ترتيب السور» و «تناسب السور» است كه كاملاً نگاه خطي را در خود دارد. امروزه نيز اين نگاه همچنان دنبال شده است. اين پژوهش بر آن است تا با تلفيق يافته‌هاي قرآن‌پژوهان قديم و جديد، به ارتقا اين رويكرد در مطالعه ساختار قرآن كريم كمك نمايد و در تحليل ارتباط بين سوره محمد با سوره فتح كاربردي سازد. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه بين اين دو سوره، گونه‌هاي مختلفي از ارتباطات لفظي و معنايي در دو ساحت خُرد و كلان وجود دارد. از نتايج اين پژوهش مي‌توان به ايجاد زمينه بهتر براي فهم بهتر اين دو سوره، شناخت و تبيين بهتر ساختار متني قرآن كريم، همچنين ارائه جواب‌هايي مستدل به شبهات درباره پاشاني و چندلايگي بودن ساختار (متن) قرآن و همچنين تبيين زيبايي‌هاي بيان قرآن كريم اشاره نمود.