نشانه هاي زباني در خاطرات حاج سياح بر اساس الگوي فر‎كلاف

الگوي سه‍ بُعدي تحليل انتقادي گفتمان، اين امكان را فراهم مي‍آورد كه تحليلگر با توصيف درون‍متني نشانه ‍هاي زباني و تفسير و تبيين اجتماعي آن‌ها بازتاب ايدئولوژي و سلطه نظام قدرت را بررسي كند. هدف از اين پژوهش، بررسي ايدئولوژي و سلطه نظام قدرت در لايه ‍هاي مختلف درون‍متني و برون‍متني خاطرات حاج سياح است. يافته‍ها نشان مي‍دهد در سطح توصيف، شيوه و بسامد كاربرد واژگان، شاخص‎ها، افعال كنشي، افعال مثبت و معلوم، جملات ساده و فرايند اسم‏سازي، در سه سطح واژگاني، نحوي و متن، ارتباطي برجسته با نظام قدرت دارد. در بخش ارزش‏هاي رابطه‎اي نيز كاربرد نقل‎قول‎ها، غلبه وجه خبري، كاربرد ضمير متناسب با شأن اجتماعي مرجع و جنبه‏هاي سازماني گفتگو از عوامل بازنماينده روابط كنشگران، متناسب با جايگاه قدرت ايشان است و رابطه قدرت و ايدئولوژي و زبان را نشان مي‍دهد در سطح ارزش‎هاي بياني نيز استعاري نبودن زبان و كاربرد نمونه‍ هاي اندكي از آن، مواجهه صريح و بي‍پرواي نويسنده با نظام قدرت را نشان مي‍دهد. در سطح متن نيز، دو ساخت متفاوت در اين اثر به‌كاررفته است. نتيجه آنكه در اثر موردبررسي، نظام قدرت و جايگاه نويسنده نسبت به آن، تأثيري برجسته در استفاده از نشانه ‍هاي زباني در سطوح مختلف واژگاني و نحوي دارد.