بررسي ويژگي‌هاي كمي و كيفي درختان صنوبر (Populus spp.) در استان كردستان

به‌دليل كمبود مستندات صنوبركاري‌هاي محلي، 50 قطعه نمونه در استان كردستان به‌صورت سيستماتيك-تصادفي انتخاب و ويژگي‌هاي رويشگاهي و رويشي آنها در سال 1397 ثبت شد. براي صفات رويشي درختان، 30 درخت در هر قطعه به‌صورت تصادفي اندازه‌گيري و داده‌ها براساس طرح آشيانه‌اي با فاكتورهاي شهرستان و صنوبركاري درون شهرستان تجزيۀ واريانس و براي صفات كيفي، فراواني سطوح آنها محاسبه شد. نتايج نشان داد كه 92 درصد صنوبرها گونۀ تبريزي (Populus nigra L.) و 8 درصد كبوده (P. alba L.) ؛ 80 درصد داراي تاج كشيده و تنۀ راست و 20 درصد با تاج گسترده، تنۀ موجدار و چندشاخه هستند؛ 90 درصد آنها با كاشت مستقيم قلمه‌هاي محلي به‌صورت گروهي يا در حاشيۀ نهرها و مزارع بودند. متوسط سن درختان 17.2 سال و 65 درصد آنها جست­زا بودند. متوسط سطح صنوبركاري‌ها 1628 متر مربع با ميانگين 1481 درخت در هكتار، زنده‌ماني درختان 35.8 درصد، ميانگين قطر برابرسينه و ارتفاع درخت به‌ترتيب 0.17 و 14.2 متر و حجم چوب درخت، حجم چوب در هكتار و رويش حجمي سالانه در هكتار به‌ترتيب برابر 0.21، 308.43 و 17.73 (دامنۀ 7.3 تا 27.5) متر مكعب بود. بين شهرستان‌ها و صنوبركاري‌هاي درون شهرستان از لحاظ صفات رويشي اختلافات معني‌داري (p≤0.01) وجود داشت. زمان بهره‌برداري صنوبرهاي بومي 2.5 برابر، تراكم كاشت درختان هشت تا ده برابر، رشد قطري، ارتفاعي و حجم چوب آنها هم به‌ترتيب معادل 40، 54 و 45 درصد صنوبرهاي اصلاح‌شده بود. در مجموع، اغلب صنوبركاري‌هاي كردستان به‌صورت كشت مكمل (نه زراعت اصلي)، با كاشت و داشت سنتي، عملكرد چوب كم و رقابت‌ناپذير با زراعت‌هاي مرسوم است.