پاسخ ژنوتيپ‌هاي گندم نان زمستانه (Triticum aestivum L.) ديم به كود نيتروژني در شرايط آبياري تكميلي

به‌‌منظور ارزيابي پاسخ ارقام و لاين‌هاي پيشرفته گندم ديم به مصرف نيتروژن در شرايط آبياري تكميلي، آزمايشي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي و به‌صورت كرت‌هاي سه بار خردشده با دو سطح آبياري 50 ميلي‌متر در پاييز و 50 ميلي‌متر در پاييز + 30 ميلي‌متر در مرحله تورم غلاف برگ پرچم، دو زمان مصرف نيتروژن (كل در پاييز و 2.3 در پاييز و 1.3 هم‌زمان با آبياري تكميلي)، با 4 سطح نيتروژن (0، 40، 80 و 120 كيلوگرم در هكتار) و سه ژنوتيپ تك‌آب، هور و Gen3 دو سال زراعي 991397 در موسسه تحقيقات كشاورزي ديم (مراغه) اجرا شد. در اين پژوهش عملكرد، اجزاي عملكرد، كارايي استفاده از نيتروژن و آب و ويژگي‌هاي كيفي دانه اندازه‌گيري شد. نتايج نشان داد، عملكرد سال اول اجراي آزمايش به دليل بارندگي بيشتر به‌طور معني‌داري (P≤0.05) نسبت به سال دوم افزايش داشت. انجام دو مرحله آبياري تكميلي عملكرد بيولوژيك، دانه و كاه را به‌ترتيب 38، 31 و 41 درصد افزايش داد كه اين افزايش از لحاظ آماري معني‌دار بود. زمان مصرف پاييزي و تقسيطي نيتروژن روي عملكرد و اجزاي عملكرد اثر معني‌داري نداشت اما مصرف پاييزي نيتروژن باعث افزايش 195 كيلوگرم در هكتار عملكرد دانه و افزايش كارايي استفاده از نيتروژن و آب شد. نياز نيتروژني گندم ديم با 50 ميلي‌متر آبياري 70 كيلوگرم در هكتار به‌صورت جاي‌گذاري در زير بستر بذر هم‌زمان با كاشت و براي 80 ميلي‌متر آبياري، 90 كيلوگرم در هكتار نيتروژن كه 2.3 سوم آن در پاييز و 1.3 هم‌زمان با آبياري تكميلي در مرحله تورم غلاف برگ پرچم تعيين شد.