نقش قدرت و وراثت در تعيين جانشينان پادشاهان در شاهنامه

شاهنامه از ديدگاه ايرانيان كتاب سياست و جهان‌داري است و از طريق به تصوير كشيدن سرگذشت پهلوانان و پادشاهان، در واقع به دنياپرستان و بي‎دادگران درس عبرت مي‌دهد و آنان را از بادافره گناهان و ستم‌هايشان آگاه مي‌سازد. در اين مقاله بر آنيم كه چگونگي شكل‌گيري حكومت‌ها را از ابعاد گوناگون نظير فرّه ايزدي، فرّه شاهي (وراثت و گردش و انتقال خون در نسل پادشاهي)، قدرت و داشتن پشتوانه و پايگاه اجتماعي به عنوان نقش‌هاي مؤثّر در ايجاد حكومت‌ها، به‌ويژه بررسي تقابل قدرت و وراثت را در بيش از پنجاه پادشاه مورد بررسي قرار دهيم. محور اصلي پايه‌هاي حكومت در شاهنامه، قدرت و انواع تجليّات آن است. به بيان‌ديگر، شاهنامه نبردِ قدرت‌هاست؛ يعني نبرد داد و بي‎داد است. در شاهنامه بنا به عقايد بعضي از قبايل، بسيار تأكيد شده است كه زنان، چه در جاي‎گاه پادشاهي و چه به‌عنوان ملكه، ناقل وراثت و خون پادشاهي و قدرت در ساختار فرمان‎روايي‌اند كه رگه‌هايي از رسم كهن مادرسالاري را در آن مي‌توان ديد و در اين مورد، زن بيش‌تر در نقش مادر، دختر يا خواهر، عامل انتقال وراثت بوده است مانند ازدواج ضحّاك با خواهران جمشيد، داستان سياوش و داستان مخالفت سرو، پادشاه يمن، با ازدواج دخترانش با پسران فريدون. نگارندگان به روش تحليلي و تطبيقي به بررسي و تطبيق دوره‌هاي پادشاهي و تقابل قدرت و وراثت به عنوان يكي از پايه‌هاي حكومت آنان پرداخته‌اند.