ارزيابي اثرات رواناب بر فرسايش حوضه آبريز خديجه خاتون با استفاده از مدل MPSIAC

زمينه و هدف: در دهه اخير، در اثر تغيير كاربري اراضي و تخريب پوشش گياهي، قسمت اعظم نزولات تبديل به رواناب شده و با ايجاد سيلاب‌هايي عظيم، باعث خسارات مالي و جاني فراوان مي‌گردد. هدف از اين پژوهش، ارزيابي تأثير رواناب بر فرسايش حوضه آبريز با استفاده از مدل MPSIAC بوده است. روش بررسي: بدين منظور، نخست نقشه‌هاي پايه حوضه خديجه خاتون در سال 1397 نظير نقشه‌هاي توپوگرافي و زمين‌شناسي جمع‌آوري شد. سپس مراحل محاسبه 9 فاكتور مدل شامل زمين شناسي، خاك، آب و هوا، رواناب، پستي و بلندي، پوشش زمين، استفاده از زمين، وضعيت فعلي فرسايش و فرسايش رودخانه‌اي انجام و فرسايش و رسوب منطقه برآورد و در نهايت، رابطه رواناب و فرسايش حوضه بررسي و مدل برآورد فرسايش و رسوب از روي رواناب تعيين گرديد. يافته ها: نتايج اين پژوهش نشان داد كه ميزان فرسايش خاك، 97/5806 تن در سال برابر 58/3 تن در هكتار در سال مي‌باشد. چنانچه ارزش هر تن خاك زراعي معادل 50 دلار در نظر گرفته شود و در صورت مهيا بودن شرايط فرسايش، ارزش 97/5806 تن در سال معادل 5/290348 دلار و به عبارتي 9/11613 ميليون ريال مي‌باشد. در كل حوضه مورد مطالعه، فاكتور هفتم و هشتم مدل MPSIAC از مؤثرترين عوامل در بروز فرسايش هستند. بحث و نتيجه‌گيري: نتايج بيانگر اين موضوع است كه مراتع اطراف حوضه خديجه خاتون به‌علت استفاده بيش از ظرفيت، تخريب شده و مراتع كل منطقه به‌علت شرايط اقليمي در وضعيت خوبي نيست. همچنين نتايج نشان داد كه فاكتور رواناب داراي همبستگي 98/0 خطي با فرسايش مي‌باشد و بيانگر اين است كه هر چه رواناب زيادتر شود، ميزان فرسايش و رسوب‌دهي نيز افزايش مي‌يابد.