اخلاق محيط زيستي در تمدن اسلامي: تعامل با حيوانات

بحرانهاي محيط زيستي و خطر از ميان رفتن گونه‌هاي مختلف و نادر حيواني دامن‌گير بسياري از جوامع، از جمله جوامع اسلامي شده است. يكي از مهمترين مسائل منجر به اين بحرانها ناشي از رويكرد تسلط‌گرايانه انسان و تمدني كنوني نسبت به طبيعت و مظاهر آن مانند حيوانات است. آنچه در اين ميان جاي شگفتي دارد اينكه مسلمانان در گذشته تمدني خود، بر اساس ارزشها و باروهاي اصيل ديني و عقيدتي خود، سعي بليغ در محافظت از محيط زيست و رفتار بسيار مترقيانه با حيوانات داشته‌اند. از نظر اسلام و مسلمانان، طبيعت تجلي صنع الهي بود و احترام به مظاهر آن از جمله حيوانات تكليف و وظيفۀ هر فرد مسلماني محسوب مي‌شد. از اين‌رو، اخلاق محيط زيستي خاصي در تمدن اسلامي شكل گرفته بود كه در فرد مسلمان حس احترام و محبت شورانگيزي نسبت به حيات حيواني برانگيخته مي‌شد. نتيجه عملي اين رويكرد فرهنگي‌ـ‌تمدني شيوه تعامل مشخصي با حيوانات بود كه رفتار توأم با شفقت و مهرورزي با حيوانات، اين همسفران سفر زميني انسان و رفق و مدارا با آنها تا وصول به وصال الهي از جمله وجوهِ بارز آن بود.