تحليل روايات موهم تكفير مبتني بر مراتب كفر و ضلالت و اصطلاح شناسي قرآني

تكفير فِرق اسلامي، از چالش‌هاي مهم جهان اسلام در عصر حاضر و از عوامل اختلاف و تفرقه امت اسلامي است. بن‌مايه‌هاي تكفير، در برداشت‌هاي ناصواب از آيات و روايات ريشه دارد و دستاويز لازم را براي گروه‌هاي منحرف و خشن فراهم مي‌آورد. اين امر، ضرورت بازخواني و نقد مباني و بن‌مايه‌هاي تكفير را روشن مي‌سازد. از سوي ديگر، وجود روايات شيعي موهم تكفير فِرق اسلامي و برخي از برداشت‌هاي نااستوار در اين زمينه، بهانه‌اي براي جريانات رسانه‌اي معاند براي دميدن بر آتش تفرقه و تنش فراهم ساخته است. اين نوشتار، كه به شيوه توصيفي تحليلي و روش كتابخانه‌اي سامان يافته، تلاش مي‌كند مبتني بر اصطلاح‌شناسي «مؤمن» در قرآن و «مراتب كفر، شرك و ضلالت» در آيات، تحليلي استوار و نسبتاً جامع از مجموعه روايات شيعي موهم تكفير فِرق اسلامي ارائه دهد و با عرضه آن‌ها بر قرآن، به نقد برداشت‌هاي ناصواب بپردازد و برخي از آثار فقهي مهم آن را نيز ارائه نمايد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كفر، شرك و ضلالت در قرآن، در مراتب گوناگون به‌كار رفته است و نكته كانوني در تحليل روايات يادشده و رفع تنافي ظاهري آن‌ها با روايات معارض، در توجه به همين نكته است. همچنين، «مؤمن» در اصطلاح قرآن، «عموم مسلمانان» را به جز مواردي خاص شامل است و احكام فقهي همچون طهارت و حرمت غيبت نيز فِرق مختلف اسلامي را دربرمي‌گيرد.