بررسي تنوع ژنتيكي برخي از ارقام محلي انگور بر اساس خصوصيات برگي و نشانگرهاي مولكولي در منطقه بجنورد استان خراسان شمالي

Genetic diversity of some local grape cultivars based on leaf characteristics and molecular markers in Bojnourd region of North Khorasan province, Iran

استان خراسان شمالي از جمله مناطق مهم انگور­كاري ديم ايران مي باشد. تنوع ارقام انگور اين منطقه كمتر مورد بررسي قرار گرفته است. در اين پژوهش تنوع ژنتيكي 25 انگور از ارقام محلي با ويژگي برگي و نشانگر ISSR و RAPD مورد بررسي قرار گرفت. بالاترين ضريب تغييرات به ميزان 99/31 و 86/03 درصد به ترتيب در صفات تراكم كرك بين رگبرگ روي برگ و زير برگ مشاهده شد. انگور­ها در تجزيه خوشه ­اي بر اساس صفات برگي به چهار گروه تقسيم­ بندي شدند. نتايج نشان داد كه ارقام محلي كج ­انگور و ياقوتي، عسگري­سفيد و گلين ­بارماقي، قزل ­اوزم و خليلي ­قرمز ويژگي ­هاي برگي نسبتاً مشابهي باهم دارند. در 25 رقم انگور از 10 آغازگر ISSR و 10 آغازگر RAPD در مجموع به ترتيب 103 و 113 باند بدست آمد. آغازگر UBC888 از ISSR با 13 باند و OPK از RAPD با 14 باند بيشترين تعداد باند را داشتند. فاصله ژنتيكي در ماتريس عدم تشابه در نشانگرهاي RAPD بين 0/4 تا 0/9 و در نشانگرهاي ISSR از 0/23 تا 0/78 متغير بود. بيشترين شباهت بين ارقام محلي­ كج انگور با سبز انگور، يسرقين و فخري و خليلي­ قرمز با سياه ديررس ديده شد. تجزيه كلاستر و تجزيه به مولفه اصلي با هر دو نشانگر، ارقام را به چهار گروه مجزا تقسيم نمود. طبق نتايج هر دو نشانگر، دو رقم خوش ناو و خليلي زرد در فاصله دورتري نسبت به ساير ارقام قرار داشتند. ارقام محلي انگور مورد مطالعه از تنوع نسبتأ بالايي برخوردار بودند كه مي­ توان از آنها در كارهاي اصلاحي و حفظ ژرم ­پلاسم بهره برد.