توليد ماهيان تك‌جنس در آبزي‌پروري، روش‌ها، مزايا، محدوديت‌ها و دورنماي آتي

در برخي مواقع بلوغ جنسي و توليدمثل در آبزيان، اثرات منفي و قابل‌توجهي بر روند توليد خواهند داشت، بنابراين توليد جمعيت‌هاي تك‌جنس در آبزي‌پروري حائز اهميت است. با توجه به ارزش اقتصادي الگوي رشد دوشكلي، بهتر است در آبزي‌پروري، جنس‌هايي با اندازه بزرگ‌تر و رشد سريع‌تر پرورش داده شود. به‌منظور توليد جمعيت‌هاي تك‌جنس مي‌توان از روش‌هاي مختلفي نظير جداسازي جنسي، آميخته‌گري بين‌گونه‌اي، تغيير جنسيت با استفاده از تيمار حرارتي، شوك الكتريكي، تيمار هورمون‌هاي آستروئيدي مصنوعي يا تركيبات گياهي و هوميك استفاده كرد، كه از بين آن‌ها تغيير جنسيت هورموني يكي از كارآمدترين روش‌هاي بر پايه زيست‌فناوري در آبزيان است. تغيير جنسيت آبزيان از طريق هورمون، درواقع تغيير روند طبيعي تمايز جنسي تحت تأثير هورمون‌هاي استروئيدي است. در صورت استفاده از هورمون‌هاي مصنوعي در مقادير بالاتر از حد معمول يا به مدت طولاني، اين هورمون‌ها مي‌تواند منجر ايجاد عقيمي يا اختلال در سيستم ايمني، غدد درون‌ريز و كبد شوند. در اين مقاله ضمن برشمردن مزايا و چگونگي توليد ماهيان تك‌جنس، سيستم‌هاي تعيين جنسيت در ماهيان مورداشاره قرار گرفته و استفاده از روش‌هاي جديد سازگار با محيط‌زيست نظير استفاده از هورمون‌هاي كم‌خطرتر، شوك الكتريكي و نيز تركيبات گياهان دارويي مورد بررسي قرار گرفت و در نهايت محدوديت دانش موجود در زمينه توليد ماهيان تك‌جنس مورد بحث قرار مي‌گيرد.