الگوها و اصول كالبدي خانه‌هاي سنتي كاشان

خانه‌هاي سنتي در طول زمان و به‌صورت تجربي براي رسيدن به كارايي بيشتر، به اصول و الگوهايي دست يافته‌اند كه به‌صورت پيدا يا پنهان در همۀ خانه ها تكرار مي‌گردند و موجب مي‌شوند به بهترين شكل با فرهنگ و اقليم منطقه هماهنگ باشند. برخي از آن‌ها در محدودۀ مكاني يا زماني بزرگ‌تر و برخي در محدودۀ كوچك‌تر استفاده مي‌گردند. هدف از اين پژوهش، شناخت و بررسي اصول و الگوهاي كالبدي خانه‌هاي سنتي شهر كاشان و ارائۀ مصاديق آن است. نوع پژوهش كاربردي و كيفي است و با روش توصيفي و تحليلي بر اساس مصداق‌پژوهي انجام يافته است. داده‌هاي اين پژوهش از طريق برداشت‌هاي ميداني و مراجعه به منابع مكتوب گردآوري شده‌اند. جامعۀ بررسي‌شده، خانه‌هاي سنتي كاشان و محدودۀ مكاني آن، باروي جلالي و بازۀ زماني آن، قاجاريه و پهلوي اول است. مورد پژوهي شامل هشت خانه‌اند كه به‌صورت تصادفي از مجموعه خانه‌هاي ميراث فرهنگي انتخاب شده‌اند. يافته‌هاي اين پژوهش در سه الگوي اصلي از يكديگر تفكيك شده‌اند: الگوي ارتباط با پيرامون و شهر؛ الگوي سازماندهي فضايي و شكل‌گيري؛ الگوي زيستي و عملكردي. اين الگوها در مجموع شامل هشت اصل مي‌گردند: هماهنگي با بافت زمينه؛ سادگي بدنۀ خارجي؛ فضاي منفي هستۀ شكل‌دهنده؛ انسجام فضاي مثبت؛ سازمان فضايي ترتيبي و مفصلي؛ محرميت؛ تنوع فضاي عملكردي؛ جبهه‌هاي متعدد براي فعاليت‌هاي مختلف. نتايج اين پژوهش بيانگر نحوۀ شكل‌گيري خانه‌ها بر اساس الگوها و اصول ذكرشده‌اند كه از حياط شروع مي‌شوند و تا ارتباط با شهر به‌صورت رفت‌وبرگشت تكامل پيدا مي‌كنند. اين تحقيق مي‌تواند با تبيين اين اصول زمينه را براي شناخت ساير اصول و الگوهاي شكل‌دهندۀ خانه‌هاي سنتي هموار سازد.

No abstract