نقش قدرت همخواني و قوانين بهينه در بروز فرايندهاي واجي در زبان‌ فارسي بر مبناي رويكرد ونمان

در اين پژوهش فرايندهاي واجي همگوني، واك‌دارشدگي (تضعيف)، انسايشي‌شدگي غلت (تقويت)، قلب و حذف بر مبناي رويكرد ونمان (1988) به تغييرات زباني با انگيزۀ بهبود ساختار هجا، قوانين بهينه در ساخت هجا و مفهوم قدرت همخواني بررسي مي‌شوند به اين صورت كه، فرايند همگوني با توجّه به اصل هم‌زماني و ساير فرايندها با توجّه به اصل درزماني تحليل مي‌شوند. بيش از 2000 واژۀ فارسي ميانه از فرهنگ‌هاي گوناگون زبان پهلوي و فارسي نو با استفاده از شمّ زباني نويسندگان به عنوان كاربر زبان فارسي به منظور تحليل هم‌زماني و درزماني، گردآوري گرديدند. برخي از يافته‌هاي اين پژوهش عبارتنداز: 1- فرايندهاي يادشده بر اساس قوانين بهينه و با انگيزۀ بهبود ساختار هجا روي‌داده‌اند. 2- در بروز اين فرايندها به‌طوردرزماني و هم‌زماني، قدرت همخواني نقش محرّك دارد. 3- بر اساس اصل درزماني در زبان فارسي باتوجّه به قوانين بهينۀ ساخت هجا، ساختارهاي «كمتر مطلوب» وجود دارد.