انواع مسئوليت تشكيل خانواده در فقه نظام جامع خانواده

No Title

فقه نظام تشكيل خانواده، از ابواب فقه نظام جامع خانواده است كه از جمله مسائل آن، مسئوليت مكلفان در نظام تشكيل است. نويسنده در اين نوشتار با تبيين انواع اين مسئوليت‌ها، براي نظام خانواده، دو ركن «اهل» و «ارحام» و نسبت به تشكيل اين دو ركن، دو نوع كلي از مسئوليت را در برابر ركن اوّل قائل است: مسئوليت در اقدام به نكاح و مسئوليت در انكاح. اقدام به نكاح، دو قسم مستحب و واجب دارد و انكاح به دو قسم كلي انكاح ولايي و انكاح تمهيدي تقسيم مي‌شود. موضوع انكاح ولايي، الزام به نكاح مولّي‌عليه و موضوع انكاح تمهيدي، فراهم‌كردن مقدّمات و الزامات ازدواج براي افراد است. انكاح ولايي در چهار صورت تبيين مي‌شود: انكاح شخصي فضولي، انكاح شخصي استقراري، انكاح شخصي اصداري و انكاح كلي اصداري. انكاح تمهيدي در سه طبقه، وجوب مي‌يابد: اولياء، ارحام و مؤمنان. اين قسم انكاح، بر اولياء، واجب عيني؛ بر ارحام، واجب كفايي و بر مؤمنان، واجب اجتماعي است. انكاح تمهيدي مي‌تواند در دو مرحله انجام شود: مرحله‌ اوّل، پيش از تشكيل خانواده و مربوط به اقدامات و مقدّمات براي تحقّق نكاح است. مرحله‌ دوم، پس از تشكيل خانواده و نسبت به پايداري آن صورت مي‌گيرد. تشكيل ركن دوم (ارحام) با توجّه به وجوب حفظ نسل، وجوب تحكيم ركن اهل در نظام خانواده و وجوب تقويت جامعه‌ مسلمين، وجوب مي‌يابد و وليّ‌امر، اهل (ركن اوّل) و جامعه‌ در اين خصوص مسئول به شمار مي‌آيند.

No Abstract