تجزيه پايداري عملكرد دانه ژنوتيپ‌هاي عدس با استفاده از شاخص‌هاي روش‌ امي

Grain yield stability analysis of lentil genotypes by AMMI method indices

در اين پژوهش، 12 ژنوتيپ اميدبخش عدس به‌همراه ارقام كيميا و گچساران به‌مدت سه سال زراعي (92-1389) در مناطق گچساران، گنبد، خرم‌آباد و مغان كشت ‌شدند. تجزيه واريانس AMMI نشان داد كه اثرات محيط، ژنوتيپ، برهمكنش ژنوتيپ و محيط و شش مؤلفه اصلي اول معني‌دار بودند. ژنوتيپ شماره چهار (1196 كيلوگرم در هكتار) بيشترين عملكرد دانه را داشت. شاخص ASV، ژنوتيپ‌هاي هشت، 11، 14، 10 و شش، شاخص SIPC، ژنوتيپ‌هاي نه، 14، 11، 10 و 12، شاخص EV، ژنوتيپ‌هاي نه، 12، 14، 10 و چهار، شاخص ZA، ژنوتيپ‌هاي 14، 11، نه، هشت و شش و شاخص WAAS، ژنوتيپ‌هاي 11، 14، هشت، شش و يك را به‌عنوان پايدارترين ژنوتيپ‌ها انتخاب كردند. بر اساس شاخص ssiASV، ژنوتيپ‌هاي چهار، هشت، شش، 10 و هفت، شاخص ssiSIPC، ژنوتيپ‌هاي نه، چهار، شش و هشت، شاخص ssiEV، ژنوتيپ‌هاي چهار، نه و 12، شاخص ssiZA، ژنوتيپ‌هاي شش، هشت، نه و چهار و شاخص ssiWAAS، ژنوتيپ‌هاي چهار، شش و هشت برترين ژنوتيپ‌ها از نظر عملكرد و پايداري بودند. بر اساس باي‌پلات AMMI1، ژنوتيپ‌هاي شش، چهار و هشت با عملكرد دانه‌ بيشتر از عملكرد كل و كم­ترين مقادير IPCA1، به‌عنوان ژنوتيپ‌هاي پايدار با سازگاري عمومي بالا شناسايي شدند. در باي‌پلات AMMI2، ژنوتيپ‌هاي شماره چهار، هشت، نه و 12، علاوه بر پايداري عمومي بالا، داراي عملكرد دانه‌اي بالاتر از ميانگين كل بودند. پايدارترين ژنوتيپ‌ها در شاخص برتري ژنوتيپ‌هاي شماره چهار و شش بودند. در مجموع و بر اساس شاخص‌هاي مختلف، ژنوتيپ‌هاي شماره چهار، شش و هشت در بسياري از محيط‌ها، داراي عملكرد بالا و در بيشتر روش‌ها، داراي پايداري مطلوبي بودند و مي‌توانند گزينه‌ معرفي ارقام جديد باشند.

In this study, 12 promising lentil genotypes along with Kimia and Gachsaran cultivars were cultivated during three cropping years (2010-2011) in Gachsaran, Gonbad, Khorramabad and Moghan regions. AMMI analysis of variance showed that the effects of environment, genotype and their interaction and the first six main components were significant. Genotype 4 (1196 kg / ha) had the highest grain yield. 8, 11, 14, 10 and 6 genotypes based on ASV index, 9, 14, 11, 10 and 12 genotypes based on SIPC index, 9, 12, 14, 10 and 4 genotypes based on EV index, selected genotypes 14, 11, 9, 8 and 6 based on ZA index and 11, 14, 8, 6 and 1 genotypes based on WAAS index were selected as the most stable genotypes. The best genotypes in terms of yield and stability were 4, 8, 6, 10 and 7 genotypes based on ssiASV, 9, 4, 6 and 8 genotypes based on ssiSIPC index, 4, 9 and 12 genotypes based on ssiEV index, 6, 8, 9 and 4 genotypes based on ssiZA index and 4, 6 and 8 genotypes based on ssiWAAS index. Based on AMMI1 biplot, 6, 4 and 8 genotypes with mean grain yield higher than total yield average and lowest values of IPCA1 were identified as stable genotypes with high general compatibility. In AMMI2 biplot, 4, 8, 9 and 12 genotypes high general stability and higher grain yield than the total average. The most stable genotypes in the superiority index were 4 and 6 genotypes. In general, based on different indices, 4, 6 and 8 genotypes had high yield in many environments and in the most methods, had good stability and could be candidates for introduction of new cultivars.