نهاد روحانيت و مواجهه با تضاد هنجاري: مطالعۀ موردي جايگاه اجتماعي زنان

روحانيت به مثابه يك نهاد در تشيع و جامعۀ ايران حامل نظامي هنجاري است. چنانچه اين نظام هنجاري در تضاد و تعارض با ديگر نظام‌هاي هنجاري شايع و مورد پذيرش جامعه قرار گيرد، شاهد بروز وضعيتي هستيم كه از آن به مثابه «تضاد هنجاري» ياد مي‌شود. در پژوهش حاضر با ارزيابي مقايسه‌اي ميان نظام هنجاري روحانيت و ارزش‌ها و نگرش‌هاي جاري در جامعه به ابعاد مختلف تفاوت‌هاي ميان نظام هنجاري نهاد روحانيت و نظام هنجاري اكثريت اعضاي جامعه مي‌پردازيم و اين پرسش را پاسخ خواهيم داد كه آيا اين تفاوتها حالت قطبي گرفته و نشانگر تضاد هنجاري است؟ روش اين پژوهش، تركيبي از روش اسنادي، مصاحبه با مطلعان و تحليل داده‌هاي ثانوي است. يافتهها نشان ميدهد در نظام هنجاري روحانيت، نوعي خاص‌گرايي مذهبي و جنسيتي ديده مي‌شود. از ميان هفت محور مورد بررسي، در چهار محور شاهد تضاد هنجاري قابل توجهي هستيم: ازدواج زودهنگام دختران، خانه‌داري زنان، حق طلاق زنان و اشتغال زنان. در خصوص «حق تصدي مناصب حكومتي» نيز گرچه نه به صراحت و شدت چهار محور قبلي، اما در مورد بسياري از مناصب شاهد آن هستيم كه اكثريت جامعه برخلاف جريان مسلط روحانيت، معتقد به صاحب حقي زنان در تصدي اين جايگاه‌هاست.